Zgłoś błąd lub brakujący arkusz

Napisz, jakiego arkusza szukasz (egzamin, przedmiot, rok, poziom) albo co jest nie tak z plikiem. Nie podawaj danych osobowych.

Podstawa programowa z języka łacińskiego: wymagania w liceum i technikum

To oficjalna lista wymagań z języka łacińskiego, którą sprawdza egzamin i według której uczą nauczyciele. Ułożyliśmy ją w działy, z wyraźnym podziałem na poziom podstawowy i rozszerzony, i dodaliśmy listę „umiem”, wyszukiwarkę oraz plan nauki.

Najkrócej

Poziom podstawowy 77 wymagań w 6 działach
Bez poziomu rozszerzonegoW liceum i technikum ten przedmiot ma w podstawie programowej tylko jeden poziom.

Cele kształcenia (wymagania ogólne)

To ogólne umiejętności, które nauczyciel ma rozwijać. Egzamin sprawdza je przez konkretne wymagania szczegółowe poniżej.

Pokaż 6 cele
  1. I. W zakresie kompetencji językowych
    • I.1 Znajomość gramatyki i słownictwa języka łacińskiego oraz umiejętność rozumienia i tłumaczenia tekstu łacińskiego przy pomocy słownika łacińsko-polskiego.
    • I.2 Świadomość relacji między językami używanymi w Europie.
  2. II. W zakresie kompetencji kulturowych
    • II.1 Znajomość faktów dotyczących twórczości wybranych, ważnych autorów piszących po łacinie od starożytności do czasów nowożytnych oraz wybranych autorów starogreckich.
    • II.2 Znajomość wybranych ważnych zjawisk z zakresu kultury antycznej oraz tradycji antyku w kulturze polskiej i światowej.
    • II.3 Znajomość wybranych pojęć i terminów naukowych oraz ich grecko-rzymskiego rodowodu.
  3. III. W zakresie kompetencji społecznych
    • III.1 Rozumienie dziedzictwa antyku grecko-rzymskiego jako ideowego i materialnego fundamentu cywilizacji zachodniej i kultury polskiej.
    • III.2 Świadomość długiego trwania wartości zrodzonych na podłożu kultur greckiej i rzymskiej, wzbogaconych o pierwiastek judeochrześcijański.
    • III.3 Świadomość przynależności do kultury ukształtowanej w dużym stopniu przez tradycję grecko-rzymską.
    • III.4 Świadomość celowości nauczania przedmiotów humanistycznych, nakierowanych na zakorzenienie w tradycji, ocalenie i aktualizowanie istotnych z historycznego punktu widzenia wartości, postaw i idei.
  4. I. W zakresie kompetencji językowych
    • I.1 Znajomość gramatyki i słownictwa języka łacińskiego oraz umiejętność rozumienia i tłumaczenia tekstu łacińskiego przy pomocy słownika łacińsko-polskiego.
    • I.2 Świadomość relacji między językami używanymi w Europie.
  5. II. W zakresie kompetencji kulturowych
    • II.1 Znajomość faktów dotyczących twórczości wybranych ważnych autorów piszących po łacinie od starożytności do czasów nowożytnych oraz wybranych autorów starogreckich.
    • II.2 Znajomość wybranych ważnych zjawisk z zakresu kultury antycznej oraz tradycji antyku w kulturze polskiej i światowej.
    • II.3 Znajomość wybranych pojęć i terminów naukowych oraz ich grecko-rzymskiego rodowodu.
  6. III. W zakresie kompetencji społecznych
    • III.1 Rozumienie dziedzictwa antyku grecko-rzymskiego jako ideowego i materialnego fundamentu cywilizacji zachodniej i kultury polskiej.
    • III.2 Świadomość długiego trwania wartości zrodzonych na podłożu kultur greckiej i rzymskiej, wzbogaconych o pierwiastek judeochrześcijański.
    • III.3 Świadomość przynależności do kultury ukształtowanej w dużym stopniu przez tradycję grecko-rzymską.
    • III.4 Świadomość celowości nauczania przedmiotów humanistycznych, nakierowanych na zakorzenienie w tradycji, ocalenie i aktualizowanie istotnych z historycznego punktu widzenia wartości, postaw i idei.

Spis działów

Działy i liczba wymagań
DziałPodstawowyDodatki rozszerzone
I. W zakresie kompetencji językowych 100
II. W zakresie kompetencji kulturowych. Uczeń posiada wiedzę na temat kultur i społeczeństw… 240
III. W zakresie kompetencji społecznych 40
I. W zakresie kompetencji językowych 100
II. W zakresie kompetencji kulturowych. Uczeń posiada wiedzę na temat kultur i społeczeństw… 250
III. W zakresie kompetencji społecznych 40

Wymagania szczegółowe

# I. W zakresie kompetencji językowych

Poziom podstawowy 10

    1. formy fleksyjne rzeczowników regularnych deklinacji I–V oraz najczęściej używanych rzeczowników nieregularnych: deus, locus, domus, Iuppiter, vis, dies,
    2. formy fleksyjne przymiotników deklinacji I–III w stopniu równym, wyższym i najwyższym,
    3. formy przysłówków w stopniu równym, wyższym i najwyższym,
    4. formy fleksyjne zaimków osobowych i dzierżawczych oraz zaimków: hic, ille, iste, is, ipse, qui, quis oraz zna zasady ich użycia,
    5. formy fleksyjne liczebników głównych i porządkowych 1–100 oraz setki i mille,
    6. formy podstawowe czasowników koniugacji I–IV oraz: – formy trybu rozkazującego czasu teraźniejszego strony czynnej (imperativus praesentis activi), – formy bezokolicznika czasu teraźniejszego (infinitivus praesentis activi et passivi) i przeszłego dokonanego (infinitivus perfecti activi et passivi), – formy trybu orzekającego w stronie czynnej i biernej czasu: teraźniejszego (indicativus praesentis activi et passivi), przeszłego dokonanego (indicativus perfecti activi et passivi), przeszłego niedokonanego (indicativus imperfecti activi et passivi), przyszłego (indicativus futuri I activi et passivi) i zaprzeszłego (indicativus plusquamperfecti activi et passivi), – formy trybu łączącego (coniunctivus) dla wszystkich czasów w stronie czynnej i biernej, – formy imiesłowów: participium praesentis activi, participium perfecti passivi, participium futuri passivi,
    7. wymienione w lit. f formy najczęściej używanych czasowników nieregularnych: esse, ire, ferre, velle, nolle oraz ich najczęściej występujące composita,
    8. podstawowe przyimki;
    1. zdania z orzeczeniem imiennym,
    2. strukturę składniową zdania w stronie czynnej i biernej,
    3. konstrukcję składniową accusativus cum infinitivo, nominativus cum infinitivo, ablativus absolutus, coniugatio periphrastica passiva,
    4. funkcje składniowe i semantyczne przypadków: dativus possessivus, ablativus temporis, nominativus i accusativus duplex, dativus auctoris, genetivus partitivus, ablativus comparationis,
    5. zdania podrzędne: zdania okolicznikowe celu, przyczyny, przyzwolenia, czasu, zdania warunkowe, skutkowe i dopełnieniowe,
    6. bezprzyimkowe użycie nazw miast;
    1. określa główną myśl tekstu,
    2. znajduje w tekście określone informacje,
    3. rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu,
    4. układa informacje w określonym porządku;

# II. W zakresie kompetencji kulturowych. Uczeń posiada wiedzę na temat kultur i społeczeństw antycznych i późniejszych, korzystających z dorobku antycznego, w następujących obszarach:

Poziom podstawowy 24

  • 1. Osoby:
  • 2. Miejsca:
  • 3. Wydarzenia:
  • 4. Pojęcia:

# III. W zakresie kompetencji społecznych

Poziom podstawowy 4

# I. W zakresie kompetencji językowych

Poziom podstawowy 10

    1. formy fleksyjne rzeczowników regularnych deklinacji I–V oraz najczęściej używanych rzeczowników nieregularnych: deus, locus, domus, Iuppiter, vis, dies,
    2. formy fleksyjne przymiotników deklinacji I–III w stopniu równym, wyższym i najwyższym,
    3. formy przysłówków w stopniu równym, wyższym i najwyższym,
    4. formy fleksyjne zaimków osobowych i dzierżawczych oraz zaimków: hic, ille, iste, is, ipse, qui, quis oraz zna zasady ich użycia,
    5. formy fleksyjne liczebników głównych i porządkowych 1–100 oraz setki i mille,
    6. formy podstawowe czasowników koniugacji I–IV oraz: – formy trybu rozkazującego czasu teraźniejszego strony czynnej (imperativus praesentis activi), – formy bezokolicznika czasu teraźniejszego (infinitivus praesentis activi et passivi) i przeszłego dokonanego (infinitivus perfecti activi et passivi), – formy trybu orzekającego w stronie czynnej i biernej czasu: teraźniejszego (indicativus praesentis activi et passivi), przeszłego dokonanego (indicativus perfecti activi et passivi), przeszłego niedokonanego (indicativus imperfecti activi et passivi), przyszłego (indicativus futuri I activi et passivi) i zaprzeszłego (indicativus plusquamperfecti activi et passivi), – formy trybu łączącego (coniunctivus) dla wszystkich czasów w stronie czynnej i biernej, – formy imiesłowów: participium praesentis activi, participium perfecti passivi, participium futuri passivi,
    7. wymienione w lit. f formy najczęściej używanych czasowników nieregularnych: esse, ire, ferre, velle, nolle oraz ich najczęściej występujące composita,
    8. podstawowe przyimki;
    1. zdania z orzeczeniem imiennym,
    2. strukturę składniową zdania w stronie czynnej i biernej,
    3. konstrukcję składniową accusativus cum infinitivo, nominativus cum infinitivo, ablativus absolutus, coniugatio periphrastica passiva,
    4. funkcje składniowe i semantyczne przypadków: dativus possessivus, ablativus temporis, nominativus i accusativus duplex, dativus auctoris, genetivus partitivus, ablativus comparationis,
    5. zdania podrzędne: zdania okolicznikowe celu, przyczyny, przyzwolenia, czasu, zdania warunkowe, skutkowe i dopełnieniowe,
    6. bezprzyimkowe użycie nazw miast;
    1. określa główną myśl tekstu,
    2. znajduje w tekście określone informacje,
    3. rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu,
    4. układa informacje w określonym porządku;

# II. W zakresie kompetencji kulturowych. Uczeń posiada wiedzę na temat kultur i społeczeństw antycznych i późniejszych, korzystających z dorobku antycznego, w następujących obszarach:

Poziom podstawowy 25

  • 1. Osoby:
  • 2. Miejsca:
  • 3. Wydarzenia:
  • 4. Pojęcia:

# III. W zakresie kompetencji społecznych

Poziom podstawowy 4

Warunki i sposób realizacji

Ta część podstawy jest skierowana do nauczycieli, ale pokazuje, jak ma wyglądać nauka tego przedmiotu.

Pokaż oficjalny tekst

Podstawowym celem nauczania języka łacińskiego jest możliwie najefektywniejsze obcowanie ucznia z tekstami literackimi i nieliterackimi (np. inskrypcjami) zapisanymi w języku łacińskim. Droga prowadząca do tego celu, a więc metody, które konkretni nauczyciele, jak również autorzy podręczników uznają za najlepsze, nie są określone w podstawie programowej w zakresie przedmiotu język łaciński. Należy pamiętać, że w Polsce, w przeciwieństwie do większości społeczeństw zachodnich, nauczanie języka łacińskiego jest niemal nieobecne, w związku z czym, niezależnie od wybranych metod nauczania, niezwykle istotnym i trudnym zadaniem stojącym przed nauczycielami jest przekonanie uczniów o atrakcyjności i wadze nauki tego języka. W związku z tym jest niezbędne:

1) zapewnienie przez szkołę odpowiednio wyposażonej sali z dostępem do pomocy wizualnych, projektora, komputera i słowników;

2) tworzenie takich zadań, które wykażą aktualność języka łacińskiego jako kodu kulturowego ułatwiającego rozumienie kultury współczesnej;

3) tworzenie takich zadań językowych, które wykażą pokrewieństwo języków obcych nowożytnych z językiem łacińskim;

4) uświadomienie uczniom, że nauka języka łacińskiego służy nie tylko wąsko pojmowanym celom pragmatycznym (np. rozwój kariery zawodowej i umiejętności zawodowych), ale przede wszystkim poszerzeniu rozumienia świata oraz spotkaniu z inną kulturą;

Skąd to bierzemy

Treść wymagań pochodzi z załącznika do rozporządzenia: Dz.U. 2024 poz. 1019 (nadaje nowe brzmienie załącznikom 1 i 2 (podstawa z 2024 r.), od 1.09.2024). Dla tego przedmiotu to strony 80-88 Oficjalny PDF z Dziennika Ustaw. Przeniosła je maszyna, a zgodność każdego wymagania z tekstem PDF sprawdzaliśmy automatycznie. Dnia 10.11.2026 zestawienie było aktualne.

Co jest nasze: podział na działy i poziomy, lista „umiem”, wyszukiwarka i plan nauki. Czego nie zmieniamy: brzmienia wymagań ani ich numeracji. Wiążący jest zawsze tekst w Dzienniku Ustaw. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.

Dlaczego ta podstawa dotyczy matury 2027?

Inne przedmioty: liceum i technikum

Język polskiMatematykaJęzyk obcy nowożytnyBiologiaChemiaFizykaGeografiaHistoriaWiedza o społeczeństwieInformatykaBiznes i zarządzanieEdukacja dla bezpieczeństwaEtykaFilozofiaHistoria muzykiHistoria sztukiHistoria tańcaJęzyk regionalny: język kaszubskiMuzykaPlastykaWychowanie do życia w rodzinieWychowanie fizyczne