Zgłoś błąd lub brakujący arkusz

Napisz, jakiego arkusza szukasz (egzamin, przedmiot, rok, poziom) albo co jest nie tak z plikiem. Nie podawaj danych osobowych.

Podstawa programowa z łaciny i kultury antycznej: co trzeba umieć na maturze

To oficjalna lista wymagań z łaciny i kultury antycznej, którą sprawdza egzamin i według której uczą nauczyciele. Ułożyliśmy ją w działy, z wyraźnym podziałem na poziom podstawowy i rozszerzony, i dodaliśmy listę „umiem”, wyszukiwarkę oraz plan nauki.

Najkrócej

Poziom podstawowy 54 wymagania w 3 działach
Poziom rozszerzony +30 dodatkowych wymagań (razem 84). Rozszerzony obejmuje też cały poziom podstawowy.
Ważne: od matury w formule 2023 z tego przedmiotu zdaje się tylko na poziomie rozszerzonym. Na egzaminie liczy się więc cały zakres: poziom podstawowy i dodatki rozszerzone. Poziom podstawowy z podstawy programowej dotyczy nauki w szkole.

Ćwicz na prawdziwych arkuszach: Matura: język łaciński i kultura antyczna.

Ten wyciąg jest w trakcie weryfikacji. Nie wszystkie fragmenty udało się automatycznie sprawdzić z oryginałem. Zanim na nim oprzesz naukę, porównaj z oficjalnym PDF, strony 101-118.

Cele kształcenia (wymagania ogólne)

To ogólne umiejętności, które nauczyciel ma rozwijać. Egzamin sprawdza je przez konkretne wymagania szczegółowe poniżej.

Pokaż 6 cele
  1. I. W zakresie kompetencji językowych

    Znajomość podstaw języka łacińskiego pozwalająca czytać pod kierunkiem nauczyciela nieskomplikowane, różnorodne formalnie i pochodzące z różnych epok oryginalne teksty łacińskie.

  2. II. W zakresie kompetencji kulturowych
    • II.1 Znajomość podstawowych faktów dotyczących twórczości wybranych, ważnych autorów piszących po łacinie od starożytności do czasów nowożytnych.
    • II.2 Świadomość relacji między językami używanymi w Europie i wykorzystywanymi przez nie alfabetami (łaciński, grecki, cyrylica).
    • II.3 Podstawowa znajomość wybranych, ważnych zjawisk z zakresu antycznej historii, filozofii, prawa, mitologii, religii, literatury, sztuki i architektury oraz tradycji antyku w kulturze europejskiej i polskiej.
    • II.4 Znajomość wybranych pojęć i terminów z zakresu humanistyki oraz ich grecko- -rzymskiego rodowodu.
  3. III. W zakresie kompetencji społecznych
    • III.1 Rozumienie dziedzictwa antyku grecko-rzymskiego jako ideowego i materialnego fundamentu cywilizacji zachodniej i kultury polskiej.
    • III.2 Świadomość długiego trwania wartości zrodzonych na podłożu kultur greckiej i rzymskiej, wzbogaconych przez pierwiastek judeochrześcijański.
  4. I. W zakresie kompetencji językowych: znajomość gramatyki języka łacińskiego oraz umiejętność rozumienia i tłumaczenia tekstu łacińskiego

    Uczeń zna i potrafi stosować podstawowe zjawiska morfologiczne i składniowe typowe dla języka łacińskiego. Uczeń rozumie czytany ze słownikiem tekst łaciński i dokonuje poprawnego przekładu prozatorskiego tekstu łacińskiego na język polski, z wykorzystaniem słownika łacińsko-polskiego, w tłumaczeniu zachowując polską normę językową.

  5. II. W zakresie kompetencji interkulturowych: znajomość kultury i tradycji antycznej oraz jej wpływu na kultury późniejsze

    Uczeń zna, rozumie i interpretuje zjawiska i teksty kultury antycznej, umieszczając je we właściwym dla nich kontekście i zauważając ich cechy dystynktywne, oraz rozpoznaje i interpretuje elementy tradycji antycznej w tekstach kultury późniejszej.

  6. III. W zakresie kompetencji społecznych: świadomość roli antyku w kształtowaniu się kultury i tożsamości polskiej oraz znaczenia kultury grecko-rzymskiej dla kultury europejskiej i światowej

    Uczeń ma świadomość znaczenia tradycji antycznej dla kształtowania się i rozwoju kultury polskiej i światowej.

Spis działów

Działy i liczba wymagań
DziałPodstawowyDodatki rozszerzone
I. W zakresie kompetencji językowych 30
II. W zakresie kompetencji kulturowych 460
III. W zakresie kompetencji społecznych 50
I. W zakresie kompetencji językowych 07
II. W zakresie kompetencji kulturowych 014
III. W zakresie kompetencji społecznych 09

Wymagania szczegółowe

# I. W zakresie kompetencji językowych

Poziom podstawowy 3

    1. formy fleksyjne rzeczowników regularnych deklinacji I–V,
    2. formy fleksyjne przymiotników deklinacji I–III (w stopniu równym),
    3. formy stopnia wyższego (comparativus) i najwyższego (superlativus) przymiotników: bonus, malus, magnus, parvus,
    4. formy fleksyjne zaimków osobowych i dzierżawczych,
    5. formy fleksyjne liczebników głównych i porządkowych 1–3,
    6. formy strony czynnej i biernej czasowników regularnych koniugacji I–IV w trybie orzekającym w czasie teraźniejszym (indicativus praesentis activi et passivi), formy strony czynnej w trybie orzekającym w czasie przeszłym dokonanym (indicativus perfecti activi) oraz formy strony czynnej w trybie rozkazującym w czasie teraźniejszym (imperativus praesentis activi),
    7. formy bezokolicznika łacińskiego infinitivus praesentis activi,
    8. formy czasowników nieregularnych esse i posse w trybie orzekającym w czasie teraźniejszym (indicativus praesentis),
    9. podstawowe przyimki;
    1. zdania z orzeczeniem imiennym,
    2. strukturę składniową zdania w stronie czynnej i biernej (twierdzącego i przeczącego);

# II. W zakresie kompetencji kulturowych

Poziom podstawowy 46

  • 1. Język łaciński w rodzinie języków indoeuropejskich. Alfabet grecko-łaciński jako alfabet Europy. Vox audita latet, littera scripta manet
  • 2. Po co nam dziś antyk? Antiquitatis et historiae notitia virtutis parens et vitae magistra est (Jan Długosz)
  • 3. Roma antiqua, nova, aeterna. Miasto, dzięki któremu trwa antyk. Roma quanta fuit, ipsa ruina docet (maksyma renesansowa)
    1. starożytnego: np. kompleks budowli na Forum Romanum, Kapitol i jego muzea, piramida Cestiusza, Ara Pacis, Circus Maximus, Domus Aurea, Koloseum, termy Karakalli, Dioklecjana, łuki triumfalne: Tytusa, Septymiusza Sewera i Konstantyna Wielkiego, kolumna Trajana, Panteon, mauzoleum Hadriana, nekropolia watykańska, katakumby św. Kaliksta,
    2. nowożytnego: np. kościoły (San Clemente, Santa Maria in Trastevere, Santa Maria Maggiore, Santa Maria del Popolo, San Carlo alle Quattro Fontane, Il Gesù), Piazza del Campidoglio, Piazza Navona, fontanna di Trevi, Palazzo Farnese, Stanze Rafaela, Kaplica Sykstyńska, Bazylika i Plac św. Piotra,
    3. arcydzieł sztuki: np. Apollo Belwederski, Grupa Laokoona, torso belwederskie, Wilczyca Kapitolińska, Umierający Gal, tzw. togatus Barberini, August z Prima Porta, malowidła z willi Liwii w Prima Porta, posąg konny Marka Aureliusza, św. Piotr tronujący Arnolfa di Cambio, Mojżesz Michała Anioła, Apollo i Dafne Gian Lorenza Berniniego, obrazy Caravaggia w kaplicy św. Mateusza w kościele św. Ludwika Króla Francji, Herkules i Lichas Antonia Canovy.
  • 5. Demokracja ateńska: ideał i praktyka. Per terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celebrantur (Salustiusz)
  • 6. Ciało w kulturze grecko-rzymskiej. Balnea vina Venus corrumpunt corpora nostra. Sed vitam faciunt balnea vina Venus (inskrypcja)
  • 7. Klasyczny system wartości estetycznych w sztuce i architekturze. Ad rationem pulchri sive decori concurrit et claritas et debita proportio (św. Tomasz z Akwinu)
    1. kult przodków,
    2. kult sławnych postaci,
    3. wzorce cnót obywatelskich;
  • 9. Od Kościoła pierwszych chrześcijan do rzymskiego Kościoła papieży. Et unam sanctam catholicam et apostolicam Ecclesiam (Credo)
    1. tworzenia zrębów myśli prawnej, uniwersalizacji tworzonych norm prawnych oraz kodyfikacji prawa,
    2. budownictwa (prywatnego, publicznego, drogowego, wodociągowego) także w wymiarze technologicznym (produkcja oraz wykorzystanie betonu i szkła);
  • 11. Rzymska forma Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Est igitur res publica res populi (Cyceron)

# III. W zakresie kompetencji społecznych

Poziom podstawowy 5

# I. W zakresie kompetencji językowych

Dodatkowo na poziomie rozszerzonym 7

    1. formy fleksyjne rzeczowników regularnych deklinacji I–V,
    2. formy fleksyjne następujących rzeczowników nieregularnych: Iuppiter, deus, domus, vis,
    3. formy fleksyjne przymiotników deklinacji I–III,
    4. formy fleksyjne i zasady użycia zaimków: is, quis, qui, hic, ille oraz zaimków osobowych i dzierżawczych,
    5. formy fleksyjne liczebników głównych i porządkowych: 1–20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100, 1000,
    6. zasady stopniowania regularnego przymiotników deklinacji I–III oraz stopniowania nieregularnego następujących przymiotników: bonus, malus, parvus, magnus, multi,
    7. zasady tworzenia i stopniowania przysłówków pochodzących od przymiotników deklinacji I–III,
    8. formy strony czynnej i biernej czasowników regularnych koniugacji I–IV w trybie orzekającym (indicativus) i łączącym (coniunctivus) w następujących czasach: praesens, imperfectum, perfectum, plusquamperfectum, futurum I oraz formy trybu rozkazującego w czasie teraźniejszym w stronie czynnej (imperativus praesentis activi),
    9. formy bezokolicznika łacińskiego: infinitivus praesentis activi, infinitivus praesentis passivi, infinitivus perfecti activi, infinitivus perfecti passivi,
    10. formy imiesłowów: participium praesentis activi, participium perfecti passivi, participium futuri passivi (gerundivum),
    11. formy czasowników nieregularnych: − esse i wybrane composita (possum, prosum, adsum, absum), − volo, nolo, − eo i wybrane composita (abeo, redeo, obeo), − fero i wybrane composita (affero, aufero, differo), − verba deponentia;
    1. szyk zdania łacińskiego,
    2. strukturę składniową zdania w stronie czynnej i biernej,
    3. funkcje składniowe i semantyczne rzeczownika: nominativus jako orzecznik, nominativus duplex, genetivus partitivus, dativus possessivus, dativus auctoris, accusativus duplex, ablativus temporis, ablativus comparationis,
    4. konstrukcje składniowe charakterystyczne dla łaciny: accusativus cum infinitivo (ACI), nominativus cum infinitivo (NCI), coniugatio periphrastica passiva (CPP), ablativus absolutus, bezprzyimkowe użycie nazw miast,
    5. typy zdań podrzędnych w języku łacińskim: zdania okolicznikowe czasu, przyczyny, warunku, celu i skutku, zdania dopełnieniowe;
    1. odmienia rzeczowniki regularne deklinacji I–V,
    2. odmienia rzeczowniki nieregularne: Iuppiter, deus, domus, vis,
    3. odmienia przymiotniki deklinacji I–III,
    4. odmienia i poprawnie używa zaimków osobowych i dzierżawczych,
    5. stopniuje przymiotniki: regularnie – przymiotniki deklinacji I–III oraz nieregularnie – przymiotniki: bonus, malus, parvus, magnus, multi,
    6. tworzy i stopniuje przysłówki pochodzące od przymiotników deklinacji I–III,
    7. odmienia czasowniki regularne koniugacji I–IV w trybie orzekającym (indicativus) i łączącym (coniunctivus) w czasach: praesens, imperfectum, perfectum, plusquamperfectum, futurum I oraz tworzy formy trybu rozkazującego w czasie teraźniejszym w stronie czynnej (imperativus praesentis activi),
    8. tworzy i posługuje się formami bezokolicznika łacińskiego: infinitivus praesentis activi, infinitivus praesentis passivi, infinitivus perfecti activi, infinitivus perfecti passivi,
    9. tworzy i stosuje formy imiesłowów: participium praesentis activi, participium perfecti passivi, participium futuri passivi (gerundivum),
    10. odmienia czasowniki nieregularne: − esse i wybrane composita (possum, prosum, adsum, absum), − volo, nolo, − eo i wybrane composita (abeo, redeo, obeo), − fero i wybrane composita (affero, aufero, differo), − verba deponentia,
    11. dokonuje transformacji gramatycznych w zakresie zjawisk składniowych: − przekształca strukturę składniową zdania łacińskiego, − przy przekształcaniu zdań zawierających charakterystyczne dla łaciny zjawiska składniowe poprawnie posługuje się następującymi funkcjami składniowymi i semantycznymi: nominativus jako orzecznik, nominativus duplex, genetivus partitivus, dativus possessivus, dativus auctoris, accusativus duplex, ablativus temporis, ablativus comparationis, − przy przekształcaniu zdań zawierających charakterystyczne dla łaciny zjawiska składniowe poprawnie posługuje się następującymi konstrukcjami składniowymi: accusativus cum infinitivo (ACI), nominativus cum infinitivo (NCI), coniugatio periphrastica passiva (CPP), ablativus absolutus, bezprzyimkowe użycie nazw miast,
    12. potrafi poprawnie stosować podstawową terminologię gramatyczną w odniesieniu do opisu łacińskiego systemu językowego,
    13. potrafi czytać ze zrozumieniem prozatorski tekst łaciński (z zakresu tekstów określonych w kanonie), posługując się słownikiem,
    14. poprawnie tłumaczy charakterystyczne dla łaciny: − funkcje składniowe i semantyczne: nominativus jako orzecznik, nominativus duplex, genetivus partitivus, dativus possessivus, dativus auctoris, accusativus duplex, ablativus temporis, ablativus comparationis, − zjawiska składniowe: accusativus cum infinitivo (ACI), nominativus cum infinitivo (NCI), coniugatio periphrastica passiva (CPP), ablativus absolutus, bezprzyimkowe użycie nazw miast, − typy zdań podrzędnych: zdania okolicznikowe czasu, przyczyny, warunku, celu i skutku, zdania dopełnieniowe,
    15. potrafi korzystać ze słownika łacińsko-polskiego przy sporządzaniu przekładu,
    16. potrafi w przypadku wyrazów wieloznacznych wybrać znaczenie odpowiednie dla kontekstu/tematyki tłumaczonego tekstu,
    17. dokonuje poprawnego przekładu prozatorskiego tekstu łacińskiego z zakresu tekstów określonych w kanonie na język polski, w tłumaczeniu zachowując polską normę językową.

# II. W zakresie kompetencji kulturowych

Dodatkowo na poziomie rozszerzonym 14

    1. mity o powstaniu świata,
    2. mity o bogach olimpijskich i pozostałych bóstwach panteonu greckiego,
    3. mity o głównych herosach – Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci,
    4. mity o wojnie trojańskiej i powrocie bohaterów spod Troi,
    5. mity ajtiologiczne, wyjaśniające powstanie zjawisk i rzeczy,
    6. związki mitologii greckiej z rzymską,
    7. mity o wędrówce Eneasza,
    8. mity o powstaniu Rzymu;
    1. historia Grecji: − wielka kolonizacja, − idea państw-miast (poleis: Ateny, Sparta), − formy ustrojowe w Grecji: demokracja ateńska, ustrój spartański, − wojny perskie, − wojna peloponeska, − podboje Aleksandra Wielkiego,
    2. historia Rzymu: − ekspansja terytorialna Rzymu i podboje; prowincje rzymskie, − wojny punickie – Kartagina, postacie Hannibala, Scypiona Afrykańskiego i Katona Starszego, − upadek republiki i dyktatura Cezara; inne kluczowe postacie życia publicznego późnej republiki: Cezar, Pompejusz, Krassus, Antoniusz, Cyceron, Katon Młodszy, Marek Juniusz Brutus, − droga do władzy i panowanie Oktawiana Augusta, − Rzym pod władzą cesarzy; sylwetki wybranych cesarzy: Tyberiusz, Klaudiusz, Neron, Wespazjan, Trajan, Marek Aureliusz, Konstantyn Wielki, − formy ustrojowe w Rzymie: republika, pryncypat, − upadek cesarstwa zachodniego;
    1. literatura grecka: − Homer, Iliada i Odyseja, − liryka grecka (wybrane wiersze Alkajosa, Safony i Anakreonta), − tragedia: wybrane dzieła Ajschylosa (Oresteja), Sofoklesa (Król Edyp) i Eurypidesa (Medea), − historiografia: Herodot, Dzieje, Tukidydes, Wojna peloponeska,
    2. literatura rzymska: − Cyceron: mowy (Mowy przeciwko Katylinie, Mowa w obronie poety Archiasza), − Cezar, Pamiętniki o wojnie galijskiej, Pamiętniki o wojnie domowej, − Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta (księga I), − Wergiliusz, Eneida (wybrane księgi: I–IV, VI, XII), − Horacy, Pieśni (wybrane wiersze), − Owidiusz, Metamorfozy (wybrane mity), − Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, − Tacyt, Roczniki;
    1. początki filozofii greckiej: Tales z Miletu, Demokryt, Heraklit, Pitagoras,
    2. Sokrates,
    3. Platon: Uczta, Obrona Sokratesa, Państwo,
    4. Arystoteles,
    5. szkoły filozoficzne: stoicka i epikurejska w Grecji i Rzymie,
    6. wybrane pisma filozoficzne Cycerona: O przyjaźni, O starości;
    1. greckie malarstwo wazowe (style w malarstwie wazowym: czarnofigurowy, czerwonofigurowy; dominujące tematy w malarstwie wazowym),
    2. kluczowe postacie i dzieła rzeźby greckiej: Fidiasz (dekoracja Partenonu, Zeus Olimpijski, Atena Parthenos), Poliklet (Doryforos), Myron (Dyskobol), Praksyteles (Wenus z Knidos), Lizyp (Apoksyomenos, portrety Aleksandra Wielkiego); Wenus z Milo, Grupa Laokoona,
    3. architektura grecka: porządki architektoniczne (dorycki, joński, koryncki), wybrane typy budowli i ich przeznaczenie (teatr, świątynia, stadion, stoa), najważniejsze budowle starożytnej Grecji: zabudowa Akropolu,
    4. architektura rzymska: wybrane typy budowli i ich przeznaczenie (amfiteatr, cyrk, stadion, termy, łuk triumfalny, akwedukt, willa rzymska, bazylika), najważniejsze budowle starożytnego Rzymu: Koloseum, kolumna Trajana, Forum Romanum, Panteon; Pompeje jako przykład miasta rzymskiego;
    1. sport i widowiska w Grecji i Rzymie: igrzyska w Olimpii, igrzyska gladiatorskie w Rzymie,
    2. życie domowe i rodzinne w Grecji (dom, rodzina, dzieci i edukacja) i Rzymie (dom, rodzina, dzieci i edukacja, imiona i nazwiska rzymskie, ubiór),
    3. życie społeczne i gospodarcze: miasto i wieś, drogi, handel; religie w świecie greckim i rzymskim; wyrocznie – Delfy, Sybilla; niewola i niewolnicy; fenomen prawa rzymskiego; kalendarz (łacińskie nazwy miesięcy i pojęcia: Kalendae, Nonae, Idus); armia grecka i rzymska; rozrywki;
    1. obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym,
    2. przetworzenia motywów kulturowych greckich i rzymskich w kulturze późniejszej, polskiej i światowej na płaszczyznach: literackiej, sztuk plastycznych, sztuk wizualnych;
    1. mity o powstaniu świata,
    2. mity o bogach olimpijskich i pozostałych bóstwach panteonu greckiego,
    3. mity o głównych herosach – Prometeusz, Herakles, Tezeusz, Argonauci,
    4. mity o wojnie trojańskiej i powrocie bohaterów spod Troi,
    5. mity ajtiologiczne wyjaśniające powstanie zjawisk i rzeczy,
    6. związki mitologii greckiej z rzymską,
    7. mity o wędrówce Eneasza,
    8. mity o powstaniu Rzymu;
    1. historia Grecji: − wielka kolonizacja, − idea państw-miast (poleis: Ateny, Sparta), − formy ustrojowe w Grecji: demokracja ateńska, ustrój spartański, − wojny perskie, − wojna peloponeska, − podboje Aleksandra Wielkiego,
    2. historia Rzymu: − ekspansja terytorialna Rzymu i podboje; prowincje rzymskie, − wojny punickie – Kartagina, postacie Hannibala, Scypiona Afrykańskiego i Katona Starszego, − upadek republiki i dyktatura Cezara; inne kluczowe postacie życia publicznego późnej republiki: Cezar, Pompejusz, Krassus, Antoniusz, Cyceron, Katon Młodszy, Marek Juniusz Brutus, − droga do władzy i panowanie Oktawiana Augusta, − Rzym pod władzą cesarzy; sylwetki wybranych cesarzy: Tyberiusz, Klaudiusz, Neron, Wespazjan, Trajan, Marek Aureliusz, Konstantyn Wielki, − formy ustrojowe w Rzymie: republika, pryncypat, − upadek cesarstwa zachodniego;
    1. literatura grecka: − Homer, Iliada i Odyseja, − liryka grecka (wybrane wiersze Alkajosa, Safony i Anakreonta), − tragedia: wybrane dzieła Ajschylosa (Oresteja), Sofoklesa (Król Edyp) i Eurypidesa (Medea), − historiografia: Herodot, Dzieje, Tukidydes, Wojna peloponeska,
    2. literatura rzymska: − Cyceron: mowy (Mowy przeciwko Katylinie, Mowa w obronie poety Archiasza), − Cezar, Pamiętniki o wojnie galijskiej, Pamiętniki o wojnie domowej, − Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia miasta (księga I), − Wergiliusz, Eneida (wybrane księgi: I–IV, VI, XII), − Horacy, Pieśni (wybrane wiersze), − Owidiusz, Metamorfozy (wybrane mity), − Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, − Tacyt, Roczniki;
    1. początki filozofii greckiej: Tales z Miletu, Demokryt, Heraklit, Pitagoras,
    2. Sokrates,
    3. Platon: Uczta, Obrona Sokratesa, Państwo,
    4. Arystoteles,
    5. szkoły filozoficzne: stoicka i epikurejska w Grecji i Rzymie,
    6. wybrane pisma filozoficzne Cycerona: O przyjaźni, O starości;
    1. greckie malarstwo wazowe (style w malarstwie wazowym: czarnofigurowy, czerwonofigurowy; dominujące tematy w malarstwie wazowym),
    2. kluczowe postacie i dzieła rzeźby greckiej: Fidiasz (dekoracja Partenonu, Zeus Olimpijski, Atena Parthenos), Poliklet (Doryforos), Myron (Dyskobol), Praksyteles (Wenus z Knidos), Lizyp (Apoksyomenos, portrety Aleksandra Wielkiego); Wenus z Milo, Grupa Laokoona,
    3. architektura grecka: porządki architektoniczne (dorycki, joński, koryncki), wybrane typy budowli i ich przeznaczenie (teatr, świątynia, stadion, stoa), najważniejsze budowle starożytnej Grecji: zabudowa Akropolu,
    4. architektura rzymska: wybrane typy budowli i ich przeznaczenie (amfiteatr, cyrk, stadion, termy, łuk triumfalny, akwedukt, willa rzymska, bazylika), najważniejsze budowle starożytnego Rzymu: Koloseum, kolumna Trajana, Forum Romanum, Panteon; Pompeje jako przykład miasta rzymskiego;
    1. sport i widowiska w Grecji i Rzymie: igrzyska w Olimpii, igrzyska gladiatorskie w Rzymie,
    2. życie domowe i rodzinne w Grecji (dom, rodzina, dzieci i edukacja) i Rzymie (dom, rodzina, dzieci i edukacja, imiona i nazwiska rzymskie, ubiór),
    3. życie społeczne i gospodarcze: miasto i wieś, drogi, handel; religie w świecie greckim i rzymskim; wyrocznie – Delfy, Sybilla; niewola i niewolnicy; fenomen prawa rzymskiego; kalendarz (łacińskie nazwy miesięcy i pojęcia: Kalendae, Nonae, Idus); armia grecka i rzymska; rozrywki;
    1. obecność tradycji greckiej i rzymskiej we współczesnym życiu publicznym i kulturalnym,
    2. przetworzenia motywów kulturowych greckich i rzymskich w kulturze późniejszej polskiej i światowej na płaszczyznach: literackiej, sztuk plastycznych, sztuk wizualnych.

# III. W zakresie kompetencji społecznych

Dodatkowo na poziomie rozszerzonym 9

Warunki i sposób realizacji

Ta część podstawy jest skierowana do nauczycieli, ale pokazuje, jak ma wyglądać nauka tego przedmiotu.

Pokaż oficjalny tekst

Kształcenie klasyczne ze względu na swoją specyfikę oraz wielowymiarowość nie poddaje się precyzyjnym podziałom i kwantyfikacji. Głównym założeniem kształcenia klasycznego realizowanego w ramach przedmiotu język łaciński i kultura antyczna (zakres podstawowy i rozszerzony) jest pogłębienie humanistycznej formacji ucznia i przygotowanie go do podjęcia studiów na kierunkach językowych, kulturowych i społecznych. W realizacji procesu dydaktycznego niezbędne jest więc wyodrębnienie treści z zakresu języka oraz treści kulturowych, przy czym podział ten nie może przebiegać linearnie, a treści językowe i kulturowe powinny wzajemnie się przenikać, dając uczniowi możliwość zapoznania się z najważniejszymi osiągnięciami grecko-rzymskiego antyku i ich recepcją w kulturze późniejszej. Ponadto zaleca się korelację treści nauczania z zakresu języka łacińskiego i kultury antycznej z innymi przedmiotami humanistycznymi (w szczególności z językiem polskim, historią, filozofią). Dla osiągnięcia zakładanych celów w podstawie programowej w zakresie przedmiotu język łaciński i kultura antyczna niezbędne jest stosowanie przez nauczycieli zróżnicowanych metod nauczania, technik i środków dydaktycznych, w tym szerokie zastosowanie technik multimedialnych, nowych technologii i narzędzi technologii informacyjno-komuniakcyjnych, co wymaga zapewnienia przez szkołę odpowiednich warunków realizacji procesu dydaktycznego (sali wyposażonej w rzutnik multimedialny i komputer ze stałym łączem internetowym, dostępu do słowników łacińsko-polskich i innych materiałów pomocniczych itp.). Wszystkie te działania powinny służyć rozwijaniu u uczniów

Skąd to bierzemy

Treść wymagań pochodzi z załącznika do rozporządzenia: Dz.U. 2024 poz. 1019 (nadaje nowe brzmienie załącznikom 1 i 2 (podstawa z 2024 r.), od 1.09.2024). Dla tego przedmiotu to strony 101-118 Oficjalny PDF z Dziennika Ustaw. Przeniosła je maszyna, a zgodność każdego wymagania z tekstem PDF sprawdzaliśmy automatycznie. Dnia 10.11.2026 zestawienie było aktualne.

Co jest nasze: podział na działy i poziomy, lista „umiem”, wyszukiwarka i plan nauki. Czego nie zmieniamy: brzmienia wymagań ani ich numeracji. Wiążący jest zawsze tekst w Dzienniku Ustaw. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.

Dlaczego ta podstawa dotyczy matury 2027?

Inne przedmioty: liceum i technikum

Język polskiMatematykaJęzyk obcy nowożytnyBiologiaChemiaFizykaGeografiaHistoriaWiedza o społeczeństwieInformatykaBiznes i zarządzanieEdukacja dla bezpieczeństwaEtykaFilozofiaHistoria muzykiHistoria sztukiHistoria tańcaJęzyk łacińskiJęzyk regionalny: język kaszubskiMuzykaPlastykaWychowanie do życia w rodzinieWychowanie fizyczne