Zgłoś błąd lub brakujący arkusz

Napisz, jakiego arkusza szukasz (egzamin, przedmiot, rok, poziom) albo co jest nie tak z plikiem. Nie podawaj danych osobowych.

Podstawa programowa z języka polskiego w klasach IV-VIII: co sprawdza egzamin ósmoklasisty

To oficjalna lista wymagań z języka polskiego dla klas IV-VIII, na której opiera się egzamin ósmoklasisty. Ułożyliśmy ją w działy i dodaliśmy listę „umiem”, wyszukiwarkę oraz plan nauki.

Najkrócej

W podstawie programowej tego przedmiotu jest 140 wymagań w 8 działach. Obejmują klasy IV-VIII.

Ćwicz na prawdziwych arkuszach: Egzamin ósmoklasisty: język polski.

Wymagania ogólne

To ogólne umiejętności, które nauczyciel ma rozwijać. Egzamin sprawdza je przez konkretne wymagania szczegółowe poniżej.

Pokaż 4 cele
  1. I. Kształcenie literackie i kulturowe
    • I.1 Wyrabianie i rozwijanie zdolności rozumienia utworów literackich oraz innych tekstów kultury.
    • I.2 Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
    • I.3 Kształtowanie umiejętności uczestniczenia w kulturze polskiej i europejskiej, szczególnie w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym.
    • I.4 Rozwijanie zdolności dostrzegania wartości: prawdy, dobra, piękna, szacunku dla człowieka i otaczającej go przyrody oraz kierowania się tymi wartościami.
    • I.5 Kształcenie postawy szacunku dla przeszłości i tradycji kulturowej jako podstawy tożsamości narodowej.
    • I.6 Rozwijanie zainteresowania kulturą w środowisku lokalnym i potrzeby uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych.
  2. II. Kształcenie językowe
    • II.1 Rozwijanie rozumienia wartości języka ojczystego oraz jego funkcji w budowaniu tożsamości osobowej ucznia oraz wspólnot: rodzinnej, narodowej i kulturowej.
    • II.2 Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych oraz formowanie odpowiedzialności za własne zachowania językowe.
    • II.3 Poznawanie podstawowych pojęć oraz terminów służących do opisywania języka i językowego komunikowania się ludzi.
    • II.4 Kształcenie umiejętności porozumiewania się (słuchania, czytania, mówienia i pisania) w różnych sytuacjach oficjalnych i nieoficjalnych, w tym także z osobami doświadczającymi trudności w komunikowaniu się.
    • II.5 Kształcenie umiejętności poprawnego mówienia oraz pisania zgodnego z zasadami ortofonii oraz pisowni polskiej.
    • II.6 Rozwijanie wiedzy o elementach składowych wypowiedzi ustnych i pisemnych oraz ich funkcjach w strukturze tekstów i w komunikowaniu się.
  3. III. Tworzenie wypowiedzi
    • III.1 Rozwijanie umiejętności wypowiadania się w określonych formach wypowiedzi ustnych i pisemnych.
    • III.2 Kształcenie umiejętności wygłaszania, recytacji i interpretacji głosowej tekstów mówionych, doskonalenie dykcji i operowania głosem.
    • III.3 Rozpoznawanie intencji rozmówcy oraz wyrażanie intencji własnych.
    • III.4 Rozwijanie umiejętności stosowania środków stylistycznych i dbałości o estetykę tekstu oraz umiejętności organizacji tekstu.
    • III.5 Poznawanie podstawowych zasad retoryki, w szczególności argumentowania, oraz rozpoznawanie manipulacji językowej.
    • III.6 Rozbudzanie potrzeby podejmowania samodzielnych prób literackich.
  4. IV. Samokształcenie
    • IV.1 Rozwijanie szacunku dla wiedzy, wyrabianie pasji poznawania świata i zachęcanie do praktycznego zastosowania zdobytych wiadomości.
    • IV.2 Rozwijanie umiejętności samodzielnego docierania do informacji, dokonywania ich selekcji, syntezy oraz wartościowania.
    • IV.3 Rozwijanie umiejętności rzetelnego korzystania ze źródeł wiedzy, w tym stosowania cudzysłowu, przypisów i odsyłaczy, oraz szacunku dla cudzej własności intelektualnej.
    • IV.4 Kształcenie nawyków systematycznego uczenia się oraz porządkowania zdobytej wiedzy i jej pogłębiania.
    • IV.5 Zachęcanie do rozwijania swoich uzdolnień przez udział w różnych formach poszerzania wiedzy, np. w konkursach, olimpiadach przedmiotowych, oraz rozwijanie umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy.
    • IV.6 Rozwijanie umiejętności efektywnego posługiwania się nowymi technologiami w poszukiwaniu, porządkowaniu i wykorzystywaniu pozyskanych informacji.

Spis działów

Klasy IV-VI

Klasy VII-VIII

Działy (Klasy VII-VIII) i liczba wymagań
DziałWymagań
I. Kształcenie literackie i kulturowe 17
II. Kształcenie językowe 20
III. Tworzenie wypowiedzi 12
IV. Samokształcenie 7

Wymagania szczegółowe

Klasy IV-VI

# I. Kształcenie literackie i kulturowe

  • 1. Czytanie utworów literackich
  • 2. Odbiór tekstów kultury

# II. Kształcenie językowe

  • 1. Gramatyka języka polskiego
  • 2. Zróżnicowanie języka
  • 3. Komunikacja językowa i kultura języka
  • 4. Ortografia i interpunkcja

# III. Tworzenie wypowiedzi

  • 1. Elementy retoryki
  • 2. Mówienie i pisanie

# IV. Samokształcenie

Klasy VII-VIII

Uczeń spełnia wymagania określone dla klas IV–VI.

# I. Kształcenie literackie i kulturowe

  • 1. Czytanie utworów literackich
  • 2. Odbiór tekstów kultury

# II. Kształcenie językowe

  • 1. Gramatyka języka polskiego
  • 2. Zróżnicowanie języka
  • 3. Komunikacja językowa i kultura języka
  • 4. Ortografia i interpunkcja

# III. Tworzenie wypowiedzi

  • 1. Elementy retoryki
  • 2. Mówienie i pisanie

# IV. Samokształcenie

Listy i dodatki z podstawy

Klasy IV-VI: Lektury obowiązkowe (pozycje książkowe poznawane w całości) (5)
  • Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa;
  • Janusz Christa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks);
  • Clive Staples Lewis, Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa;
  • Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni;
  • John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem.
Klasy IV-VI: Krótkie utwory literackie poznawane w całości, utwory literackie poznawane we fragmentach i utwory poetyckie (9)
  • René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Mikołajek (wybór opowiadań);
  • Ignacy Krasicki, wybrane bajki;
  • Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz (wybrane fragmenty);
  • Józef Wybicki, Mazurek Dąbrowskiego;
  • wybrane mity greckie, w tym mit o powstaniu świata oraz mity o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie;
  • Biblia: stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne, w tym o talentach, o miłosiernym Samarytaninie;
  • wybrane podania i legendy polskie;
  • wybrane baśnie polskie i europejskie;
  • wybrane wiersze: Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego, oraz pieśni patriotyczne (w tym Rota Marii Konopnickiej).
Klasy VII-VIII: Lektury obowiązkowe (pozycje książkowe poznawane w całości) (6)
  • Charles Dickens, Opowieść wigilijna;
  • Aleksander Fredro, Zemsta;
  • Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec;
  • Adam Mickiewicz, Dziady część II;
  • Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę;
  • Juliusz Słowacki, Balladyna.
Klasy VII-VIII: Krótkie utwory literackie poznawane w całości, utwory literackie poznawane we fragmentach i utwory poetyckie (6)
  • Jan Kochanowski, wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII;
  • Adam Mickiewicz, Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII);
  • Sławomir Mrożek, Artysta;
  • Henryk Sienkiewicz, Latarnik, Quo vadis (fragmenty);
  • Stefan Żeromski, Syzyfowe prace (fragmenty);
  • wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV–VI, a ponadto wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Wisławy Szymborskiej, oraz aforyzmy Stanisława Jerzego Leca.
Klasy VII-VIII: Przykładowe lektury uzupełniające dla klas IV–VIII (54)
  • Adam Bahdaj, Kapelusz za 100 tysięcy;
  • Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty);
  • Justyna Bednarek, Dom nr 5;
  • Paweł Beręsewicz, Wszystkie lajki Marczuka;
  • Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród lub inna powieść;
  • Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów;
  • Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna;
  • Carlo Collodi, Pinokio;
  • Lloyd Cassel Douglas, Wielki Rybak;
  • Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie;
  • Arkady Fiedler, Dywizjon 303;
  • John Flanagan, Zwiadowcy. Księga 1. Ruiny Gorlanu;
  • Olaf Fritsche, Skarb Troi;
  • Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze;
  • Emilia Kiereś, Rzeka;
  • Joseph Rudyard Kipling, Księga dżungli;
  • Janusz Korczak, Król Maciuś Pierwszy, Bankructwo małego Dżeka;
  • Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi;
  • Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka;
  • Barbara Kosmowska, Paweł Beręsewicz i inni, Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach;
  • Zofia Kossak-Szczucka, Bursztyny (wybrane opowiadanie), Topsy i Lupus;
  • Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów;
  • Selma Lagerlöf, Cudowna podróż;
  • Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty);
  • Stanisław Lem, Cyberiada (fragmenty);
  • Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe;
  • Kornel Makuszyński, wybrana powieść;
  • Andrzej Maleszka, Magiczne drzewo;
  • Alan Aleksander Milne, Kubuś Puchatek;
  • Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza;
  • Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść;
  • Ewa Nowak, Pajączek na rowerze;
  • Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa;
  • Sat-Okh, Biały Mustang;
  • Longin Jan Okoń, Tecumseh;
  • Raquel Jaramillo Palacio, Cudowny chłopak;
  • Katherine Paterson, Most do Terabithii;
  • Sara Pennypacker, Pax;
  • Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny;
  • Bolesław Prus, Katarynka, Placówka, Zemsta;
  • Rick Riordan, Percy Jackson i bogowie olimpijscy;
  • Henryk Sienkiewicz, Janko Muzykant, Krzyżacy, Sąd Ozyrysa, W pustyni i w puszczy;
  • Eric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża;
  • Nicolas Sparks, Jesienna miłość;
  • Marcin Szczygielski, Teatr Niewidzialnych Dzieci, Arka czasu;
  • Alfred Szklarski, wybrana powieść;
  • Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera;
  • Melchior Wańkowicz, Bitwa o Monte Cassino (fragmenty), Ziele na kraterze;
  • Danuta Wawiłow, Natalia Usenko, Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13;
  • Louis de Wohl, Posłaniec króla;
  • Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Stan splątania;
  • Marcus Zusak, Złodziejka książek;
  • wybrane pozycje z serii Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II i inni);
  • inne utwory literackie i teksty kultury, w tym wiersze poetów współczesnych i reportaże.
Klasy VII-VIII: W każdym roku szkolnym są obowiązkowo poznawane (2)
  • w przypadku klas IV–VI – co najmniej dwie pozycje książkowe,
  • w przypadku klas VII i VIII – co najmniej jedna pozycja książkowa

Ważne uwagi z oryginału

  • Na egzaminie ósmoklasisty nie obowiązuje znajomość treści i problematyki krótkich utworów literackich poznawanych w całości, utworów literackich poznawanych we fragmentach i utworów poetyckich dla klas IV–VI.

Warunki i sposób realizacji

Ta część podstawy jest skierowana do nauczycieli, ale pokazuje, jak ma wyglądać nauka tego przedmiotu.

Pokaż oficjalny tekst

Klasy IV–VIII szkoły podstawowej to okres kształtowania sposobów poznawania świata i postaw wobec niego, poznawania kultury i jej wytworów, rozwijania umiejętności komunikowania się z innymi ludźmi, doskonalenia myślenia konkretnego oraz abstrakcyjnego. To również czas formowania indywidualnej osobowości i charakteru młodego człowieka oraz internalizacji systemu wartości, w tym szczególnie prawdy, dobra i piękna.

Zadaniem nauczyciela języka polskiego na II etapie edukacyjnym jest przede wszystkim:

1) wychowywanie świadomego odbiorcy i uczestnika kultury, szczególnie dzieł literackich;

2) rozwijanie poczucia tożsamości narodowej oraz szacunku dla tradycji;

3) rozwijanie w uczniu ciekawości świata, motywacji do poznawania kultury własnego regionu oraz dziedzictwa narodowego;

4) kształtowanie postawy otwartości wobec innych kultur i szacunku dla ich dorobku;

5) rozwijanie umiejętności komunikowania się w różnych sytuacjach oraz sprawnego posługiwania się językiem polskim w zależności od celu wypowiedzi;

6) rozwijanie umiejętności formułowania myśli, operowania bogatym słownictwem oraz wykorzystywania go do opisywania świata, oceniania postaw i zachowań ludzkich z zachowaniem zasad etyki i kultury języka;

7) kształcenie umiejętności posługiwania się różnymi gatunkami wypowiedzi ustnej i pisemnej, potrzebnymi w dalszej edukacji oraz różnych sytuacjach życiowych;

8) kształtowanie samodzielności w docieraniu do informacji, rozwijanie umiejętności ich selekcjonowania, krytycznej oceny oraz wykorzystania we własnym rozwoju;

9) wychowanie do przyjmowania aktywnych postaw w życiu i brania odpowiedzialności za własne czyny.

Praca nauczyciela języka polskiego w klasach IV–VIII szkoły podstawowej obejmuje tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi zainteresowań uczniów i ich zdolności poznawczych.

Nauczyciel w organizowaniu procesu dydaktycznego jest zobowiązany do stosowania rozwiązań metodycznych, które zapewnią integrację kształcenia literackiego, językowego i kulturowego oraz rozwój intelektualny i emocjonalny uczniom o różnych potrzebach. W swojej pracy powinien wykorzystywać metody, takie jak dyskusja i debata, drama lub projekt edukacyjny, które wspomagają rozwój samodzielnego docierania do informacji i prezentowania efektów kształcenia przez uczniów.

Skąd to bierzemy

Treść wymagań pochodzi z załącznika do rozporządzenia: Dz.U. 2024 poz. 996 (nadaje nowe brzmienie załącznikowi 2 (podstawa SP z 2024 r.), do niej odsyła CKE przy egzaminie ósmoklasisty). Dla tego przedmiotu to strony 61-75 Oficjalny PDF z Dziennika Ustaw. Przeniosła je maszyna, a zgodność każdego wymagania z tekstem PDF sprawdzaliśmy automatycznie. Dnia 10.11.2026 zestawienie było aktualne.

Co jest nasze: podział na działy i poziomy, lista „umiem”, wyszukiwarka i plan nauki. Czego nie zmieniamy: brzmienia wymagań ani ich numeracji. Wiążący jest zawsze tekst w Dzienniku Ustaw. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.

Dlaczego ta podstawa dotyczy egzaminu ósmoklasisty 2027?

Inne przedmioty: szkoła podstawowa (klasy iv-viii)

MatematykaJęzyk obcy nowożytnyBiologiaChemiaFizykaGeografiaHistoriaInformatykaEdukacja dla bezpieczeństwaEtykaJęzyk mniejszości narodowej lub etnicznejJęzyk regionalny - język kaszubskiMuzykaPlastykaPrzyrodaTechnikaWiedza o społeczeństwieWychowanie do życia w rodzinieWychowanie fizyczne