Podstawa programowa z języka polskiego w klasach IV-VIII: co sprawdza egzamin ósmoklasisty
To oficjalna lista wymagań z języka polskiego dla klas IV-VIII, na której opiera się egzamin ósmoklasisty. Ułożyliśmy ją w działy i dodaliśmy listę „umiem”, wyszukiwarkę oraz plan nauki.
Najkrócej
W podstawie programowej tego przedmiotu jest 140 wymagań w 8 działach. Obejmują klasy IV-VIII.
Ćwicz na prawdziwych arkuszach: Egzamin ósmoklasisty: język polski.
Plan nauki: ile dziennie?
To prosty podział pozostałych wymagań na równe porcje, bez uwzględniania trudności. Zacznij od działów, w których masz najwięcej niezaznaczonych punktów.
Wymagania ogólne
To ogólne umiejętności, które nauczyciel ma rozwijać. Egzamin sprawdza je przez konkretne wymagania szczegółowe poniżej.
Pokaż 4 cele
- I. Kształcenie literackie i kulturowe
- I.1 Wyrabianie i rozwijanie zdolności rozumienia utworów literackich oraz innych tekstów kultury.
- I.2 Znajomość wybranych utworów z literatury polskiej i światowej oraz umiejętność mówienia o nich z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.
- I.3 Kształtowanie umiejętności uczestniczenia w kulturze polskiej i europejskiej, szczególnie w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym.
- I.4 Rozwijanie zdolności dostrzegania wartości: prawdy, dobra, piękna, szacunku dla człowieka i otaczającej go przyrody oraz kierowania się tymi wartościami.
- I.5 Kształcenie postawy szacunku dla przeszłości i tradycji kulturowej jako podstawy tożsamości narodowej.
- I.6 Rozwijanie zainteresowania kulturą w środowisku lokalnym i potrzeby uczestnictwa w wydarzeniach kulturalnych.
- II. Kształcenie językowe
- II.1 Rozwijanie rozumienia wartości języka ojczystego oraz jego funkcji w budowaniu tożsamości osobowej ucznia oraz wspólnot: rodzinnej, narodowej i kulturowej.
- II.2 Rozwijanie rozumienia twórczego i sprawczego charakteru działań językowych oraz formowanie odpowiedzialności za własne zachowania językowe.
- II.3 Poznawanie podstawowych pojęć oraz terminów służących do opisywania języka i językowego komunikowania się ludzi.
- II.4 Kształcenie umiejętności porozumiewania się (słuchania, czytania, mówienia i pisania) w różnych sytuacjach oficjalnych i nieoficjalnych, w tym także z osobami doświadczającymi trudności w komunikowaniu się.
- II.5 Kształcenie umiejętności poprawnego mówienia oraz pisania zgodnego z zasadami ortofonii oraz pisowni polskiej.
- II.6 Rozwijanie wiedzy o elementach składowych wypowiedzi ustnych i pisemnych oraz ich funkcjach w strukturze tekstów i w komunikowaniu się.
- III. Tworzenie wypowiedzi
- III.1 Rozwijanie umiejętności wypowiadania się w określonych formach wypowiedzi ustnych i pisemnych.
- III.2 Kształcenie umiejętności wygłaszania, recytacji i interpretacji głosowej tekstów mówionych, doskonalenie dykcji i operowania głosem.
- III.3 Rozpoznawanie intencji rozmówcy oraz wyrażanie intencji własnych.
- III.4 Rozwijanie umiejętności stosowania środków stylistycznych i dbałości o estetykę tekstu oraz umiejętności organizacji tekstu.
- III.5 Poznawanie podstawowych zasad retoryki, w szczególności argumentowania, oraz rozpoznawanie manipulacji językowej.
- III.6 Rozbudzanie potrzeby podejmowania samodzielnych prób literackich.
- IV. Samokształcenie
- IV.1 Rozwijanie szacunku dla wiedzy, wyrabianie pasji poznawania świata i zachęcanie do praktycznego zastosowania zdobytych wiadomości.
- IV.2 Rozwijanie umiejętności samodzielnego docierania do informacji, dokonywania ich selekcji, syntezy oraz wartościowania.
- IV.3 Rozwijanie umiejętności rzetelnego korzystania ze źródeł wiedzy, w tym stosowania cudzysłowu, przypisów i odsyłaczy, oraz szacunku dla cudzej własności intelektualnej.
- IV.4 Kształcenie nawyków systematycznego uczenia się oraz porządkowania zdobytej wiedzy i jej pogłębiania.
- IV.5 Zachęcanie do rozwijania swoich uzdolnień przez udział w różnych formach poszerzania wiedzy, np. w konkursach, olimpiadach przedmiotowych, oraz rozwijanie umiejętności samodzielnej prezentacji wyników swojej pracy.
- IV.6 Rozwijanie umiejętności efektywnego posługiwania się nowymi technologiami w poszukiwaniu, porządkowaniu i wykorzystywaniu pozyskanych informacji.
Spis działów
Klasy IV-VI
| Dział | Wymagań |
|---|---|
| I. Kształcenie literackie i kulturowe | 31 |
| II. Kształcenie językowe | 31 |
| III. Tworzenie wypowiedzi | 14 |
| IV. Samokształcenie | 8 |
Klasy VII-VIII
| Dział | Wymagań |
|---|---|
| I. Kształcenie literackie i kulturowe | 17 |
| II. Kształcenie językowe | 20 |
| III. Tworzenie wypowiedzi | 12 |
| IV. Samokształcenie | 7 |
Wymagania szczegółowe
Klasy IV-VI
# I. Kształcenie literackie i kulturowe
- 1. Czytanie utworów literackich
- 2. Odbiór tekstów kultury
# II. Kształcenie językowe
- 1. Gramatyka języka polskiego
- 2. Zróżnicowanie języka
- 3. Komunikacja językowa i kultura języka
- 4. Ortografia i interpunkcja
# III. Tworzenie wypowiedzi
- 1. Elementy retoryki
- 2. Mówienie i pisanie
# IV. Samokształcenie
Klasy VII-VIII
Uczeń spełnia wymagania określone dla klas IV–VI.
# I. Kształcenie literackie i kulturowe
- 1. Czytanie utworów literackich
- 2. Odbiór tekstów kultury
# II. Kształcenie językowe
- 1. Gramatyka języka polskiego
- 2. Zróżnicowanie języka
- 3. Komunikacja językowa i kultura języka
- 4. Ortografia i interpunkcja
# III. Tworzenie wypowiedzi
- 1. Elementy retoryki
- 2. Mówienie i pisanie
# IV. Samokształcenie
Nic nie pasuje do wyszukiwania. Spróbuj krótszego fragmentu.
Listy i dodatki z podstawy
Klasy IV-VI: Lektury obowiązkowe (pozycje książkowe poznawane w całości) (5)
- Jan Brzechwa, Akademia Pana Kleksa;
- Janusz Christa, Kajko i Kokosz. Szkoła latania (komiks);
- Clive Staples Lewis, Opowieści z Narnii. Lew, czarownica i stara szafa;
- Ferenc Molnár, Chłopcy z Placu Broni;
- John Ronald Reuel Tolkien, Hobbit, czyli tam i z powrotem.
Klasy IV-VI: Krótkie utwory literackie poznawane w całości, utwory literackie poznawane we fragmentach i utwory poetyckie (9)
- René Goscinny, Jean-Jacques Sempé, Mikołajek (wybór opowiadań);
- Ignacy Krasicki, wybrane bajki;
- Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz (wybrane fragmenty);
- Józef Wybicki, Mazurek Dąbrowskiego;
- wybrane mity greckie, w tym mit o powstaniu świata oraz mity o Prometeuszu, o Syzyfie, o Demeter i Korze, o Dedalu i Ikarze, o Heraklesie, o Tezeuszu i Ariadnie;
- Biblia: stworzenie świata i człowieka oraz wybrane przypowieści ewangeliczne, w tym o talentach, o miłosiernym Samarytaninie;
- wybrane podania i legendy polskie;
- wybrane baśnie polskie i europejskie;
- wybrane wiersze: Jana Brzechwy, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Anny Kamieńskiej, Joanny Kulmowej, Adama Mickiewicza, Juliusza Słowackiego, Leopolda Staffa, Juliana Tuwima, Jana Twardowskiego, oraz pieśni patriotyczne (w tym Rota Marii Konopnickiej).
Klasy VII-VIII: Lektury obowiązkowe (pozycje książkowe poznawane w całości) (6)
- Charles Dickens, Opowieść wigilijna;
- Aleksander Fredro, Zemsta;
- Aleksander Kamiński, Kamienie na szaniec;
- Adam Mickiewicz, Dziady część II;
- Antoine de Saint-Exupéry, Mały Książę;
- Juliusz Słowacki, Balladyna.
Klasy VII-VIII: Krótkie utwory literackie poznawane w całości, utwory literackie poznawane we fragmentach i utwory poetyckie (6)
- Jan Kochanowski, wybór fraszek, wybrana pieśń, treny VII i VIII;
- Adam Mickiewicz, Reduta Ordona, Świtezianka, Pan Tadeusz (księgi: I, II, IV, X, XI, XII);
- Sławomir Mrożek, Artysta;
- Henryk Sienkiewicz, Latarnik, Quo vadis (fragmenty);
- Stefan Żeromski, Syzyfowe prace (fragmenty);
- wybrane wiersze poetów wskazanych w klasach IV–VI, a ponadto wybrane wiersze: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Zbigniewa Herberta, Bolesława Leśmiana, Czesława Miłosza, Tadeusza Różewicza, Wisławy Szymborskiej, oraz aforyzmy Stanisława Jerzego Leca.
Klasy VII-VIII: Przykładowe lektury uzupełniające dla klas IV–VIII (54)
- Adam Bahdaj, Kapelusz za 100 tysięcy;
- Miron Białoszewski, Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty);
- Justyna Bednarek, Dom nr 5;
- Paweł Beręsewicz, Wszystkie lajki Marczuka;
- Frances Hodgson Burnett, Tajemniczy ogród lub inna powieść;
- Lewis Carroll, Alicja w Krainie Czarów;
- Agatha Christie, wybrana powieść kryminalna;
- Carlo Collodi, Pinokio;
- Lloyd Cassel Douglas, Wielki Rybak;
- Aleksander Dumas, Trzej muszkieterowie;
- Arkady Fiedler, Dywizjon 303;
- John Flanagan, Zwiadowcy. Księga 1. Ruiny Gorlanu;
- Olaf Fritsche, Skarb Troi;
- Ernest Hemingway, Stary człowiek i morze;
- Emilia Kiereś, Rzeka;
- Joseph Rudyard Kipling, Księga dżungli;
- Janusz Korczak, Król Maciuś Pierwszy, Bankructwo małego Dżeka;
- Rafał Kosik, Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi;
- Barbara Kosmowska, Pozłacana rybka;
- Barbara Kosmowska, Paweł Beręsewicz i inni, Gorzka czekolada i inne opowiadania o ważnych sprawach;
- Zofia Kossak-Szczucka, Bursztyny (wybrane opowiadanie), Topsy i Lupus;
- Marcin Kozioł, Skrzynia Władcy Piorunów;
- Selma Lagerlöf, Cudowna podróż;
- Karolina Lanckorońska, Wspomnienia wojenne 22 IX 1939–5 IV 1945 (fragmenty);
- Stanisław Lem, Cyberiada (fragmenty);
- Bolesław Leśmian, Klechdy sezamowe;
- Kornel Makuszyński, wybrana powieść;
- Andrzej Maleszka, Magiczne drzewo;
- Alan Aleksander Milne, Kubuś Puchatek;
- Lucy Maud Montgomery, Ania z Zielonego Wzgórza;
- Małgorzata Musierowicz, wybrana powieść;
- Ewa Nowak, Pajączek na rowerze;
- Edmund Niziurski, Sposób na Alcybiadesa;
- Sat-Okh, Biały Mustang;
- Longin Jan Okoń, Tecumseh;
- Raquel Jaramillo Palacio, Cudowny chłopak;
- Katherine Paterson, Most do Terabithii;
- Sara Pennypacker, Pax;
- Jacek Podsiadło, Czerwona kartka dla Sprężyny;
- Bolesław Prus, Katarynka, Placówka, Zemsta;
- Rick Riordan, Percy Jackson i bogowie olimpijscy;
- Henryk Sienkiewicz, Janko Muzykant, Krzyżacy, Sąd Ozyrysa, W pustyni i w puszczy;
- Eric-Emmanuel Schmitt, Oskar i pani Róża;
- Nicolas Sparks, Jesienna miłość;
- Marcin Szczygielski, Teatr Niewidzialnych Dzieci, Arka czasu;
- Alfred Szklarski, wybrana powieść;
- Mark Twain, Przygody Tomka Sawyera;
- Melchior Wańkowicz, Bitwa o Monte Cassino (fragmenty), Ziele na kraterze;
- Danuta Wawiłow, Natalia Usenko, Wierzbowa 13. Opowieści z Wierzbowej 13;
- Louis de Wohl, Posłaniec króla;
- Roksana Jędrzejewska-Wróbel, Stan splątania;
- Marcus Zusak, Złodziejka książek;
- wybrane pozycje z serii Nazywam się… (np. Mikołaj Kopernik, Fryderyk Chopin, Maria Skłodowska-Curie, Jan Paweł II i inni);
- inne utwory literackie i teksty kultury, w tym wiersze poetów współczesnych i reportaże.
Klasy VII-VIII: W każdym roku szkolnym są obowiązkowo poznawane (2)
- w przypadku klas IV–VI – co najmniej dwie pozycje książkowe,
- w przypadku klas VII i VIII – co najmniej jedna pozycja książkowa
Ważne uwagi z oryginału
- Na egzaminie ósmoklasisty nie obowiązuje znajomość treści i problematyki krótkich utworów literackich poznawanych w całości, utworów literackich poznawanych we fragmentach i utworów poetyckich dla klas IV–VI.
Warunki i sposób realizacji
Ta część podstawy jest skierowana do nauczycieli, ale pokazuje, jak ma wyglądać nauka tego przedmiotu.
Pokaż oficjalny tekst
Klasy IV–VIII szkoły podstawowej to okres kształtowania sposobów poznawania świata i postaw wobec niego, poznawania kultury i jej wytworów, rozwijania umiejętności komunikowania się z innymi ludźmi, doskonalenia myślenia konkretnego oraz abstrakcyjnego. To również czas formowania indywidualnej osobowości i charakteru młodego człowieka oraz internalizacji systemu wartości, w tym szczególnie prawdy, dobra i piękna.
Zadaniem nauczyciela języka polskiego na II etapie edukacyjnym jest przede wszystkim:
1) wychowywanie świadomego odbiorcy i uczestnika kultury, szczególnie dzieł literackich;
2) rozwijanie poczucia tożsamości narodowej oraz szacunku dla tradycji;
3) rozwijanie w uczniu ciekawości świata, motywacji do poznawania kultury własnego regionu oraz dziedzictwa narodowego;
4) kształtowanie postawy otwartości wobec innych kultur i szacunku dla ich dorobku;
5) rozwijanie umiejętności komunikowania się w różnych sytuacjach oraz sprawnego posługiwania się językiem polskim w zależności od celu wypowiedzi;
6) rozwijanie umiejętności formułowania myśli, operowania bogatym słownictwem oraz wykorzystywania go do opisywania świata, oceniania postaw i zachowań ludzkich z zachowaniem zasad etyki i kultury języka;
7) kształcenie umiejętności posługiwania się różnymi gatunkami wypowiedzi ustnej i pisemnej, potrzebnymi w dalszej edukacji oraz różnych sytuacjach życiowych;
8) kształtowanie samodzielności w docieraniu do informacji, rozwijanie umiejętności ich selekcjonowania, krytycznej oceny oraz wykorzystania we własnym rozwoju;
9) wychowanie do przyjmowania aktywnych postaw w życiu i brania odpowiedzialności za własne czyny.
Praca nauczyciela języka polskiego w klasach IV–VIII szkoły podstawowej obejmuje tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi zainteresowań uczniów i ich zdolności poznawczych.
Nauczyciel w organizowaniu procesu dydaktycznego jest zobowiązany do stosowania rozwiązań metodycznych, które zapewnią integrację kształcenia literackiego, językowego i kulturowego oraz rozwój intelektualny i emocjonalny uczniom o różnych potrzebach. W swojej pracy powinien wykorzystywać metody, takie jak dyskusja i debata, drama lub projekt edukacyjny, które wspomagają rozwój samodzielnego docierania do informacji i prezentowania efektów kształcenia przez uczniów.
Skąd to bierzemy
Treść wymagań pochodzi z załącznika do rozporządzenia: Dz.U. 2024 poz. 996 (nadaje nowe brzmienie załącznikowi 2 (podstawa SP z 2024 r.), do niej odsyła CKE przy egzaminie ósmoklasisty). Dla tego przedmiotu to strony 61-75 Oficjalny PDF z Dziennika Ustaw. Przeniosła je maszyna, a zgodność każdego wymagania z tekstem PDF sprawdzaliśmy automatycznie. Dnia 10.11.2026 zestawienie było aktualne.
Co jest nasze: podział na działy i poziomy, lista „umiem”, wyszukiwarka i plan nauki. Czego nie zmieniamy: brzmienia wymagań ani ich numeracji. Wiążący jest zawsze tekst w Dzienniku Ustaw. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.
Inne przedmioty: szkoła podstawowa (klasy iv-viii)
MatematykaJęzyk obcy nowożytnyBiologiaChemiaFizykaGeografiaHistoriaInformatykaEdukacja dla bezpieczeństwaEtykaJęzyk mniejszości narodowej lub etnicznejJęzyk regionalny - język kaszubskiMuzykaPlastykaPrzyrodaTechnikaWiedza o społeczeństwieWychowanie do życia w rodzinieWychowanie fizyczne