Zgłoś błąd lub brakujący arkusz

Napisz, jakiego arkusza szukasz (egzamin, przedmiot, rok, poziom) albo co jest nie tak z plikiem. Nie podawaj danych osobowych.

Podstawa programowa ROL.03: Prowadzenie produkcji pszczelarskiej

To oficjalny opis kwalifikacji ROL.03: czego masz się nauczyć (efekty kształcenia) i po czym egzaminator sprawdza, że to potrafisz (kryteria weryfikacji). Ułożyliśmy go w jednostki i dodaliśmy listę „umiem”, wyszukiwarkę oraz plan nauki.

Najkrócej

Kwalifikacja ROL.03 ma 192 efekty kształcenia w 18 jednostkach. Do każdego efektu podane są kryteria weryfikacji, czyli to, po czym egzaminator poznaje, że potrafisz.

Sprawdź się na egzaminie: Egzamin zawodowy ROL.03: klucze i materiały CKE.

W oryginale tej kwalifikacji numeracja efektów lub kryteriów ma nieciągłości (1). Zachowaliśmy ją tak, jak jest w Dzienniku Ustaw.

Do czego przygotowuje ta kwalifikacja

Ogólne cele kształcenia. Egzamin sprawdza je przez konkretne efekty poniżej.

Pokaż cele
  1. Kwalifikacja przygotowuje do
    • zakładania i prowadzenia gospodarstwa pszczelarskiego
    • wykonywania prac związanych z prowadzeniem produkcji roślinnej
    • prowadzenia sprzedaży produktów rolniczych i pszczelarskich

Spis jednostek

Pszczelarz

Dz.U. 2019 poz. 991

Działy (Pszczelarz) i liczba wymagań
JednostkaEfektów
ROL.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy 8
ROL.03.2. Podstawy pszczelarstwa 11
ROL.03.3. Prowadzenie produkcji roślinnej 19
ROL.03.4. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin 5
ROL.03.5. Prowadzenie gospodarki pasiecznej 27
ROL.03.6. Prowadzenie chowu dziko żyjących pszczołowatych 7
ROL.03.7. Wykorzystywanie zasobów bazy pożytkowej 6
ROL.03.8. Język obcy zawodowy 6
ROL.03.9. Kompetencje personalne i społeczne 7

Technik pszczelarz

Dz.U. 2019 poz. 991

Działy (Technik pszczelarz) i liczba wymagań
JednostkaEfektów
ROL.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy 8
ROL.03.2. Podstawy pszczelarstwa 11
ROL.03.3. Prowadzenie produkcji roślinnej 19
ROL.03.4. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin 5
ROL.03.5. Prowadzenie gospodarki pasiecznej 27
ROL.03.6. Prowadzenie chowu dziko żyjących pszczołowatych 7
ROL.03.7. Wykorzystywanie zasobów bazy pożytkowej 6
ROL.03.8. Język obcy zawodowy 6
ROL.03.9. Kompetencje personalne i społeczne 7

Efekty kształcenia i kryteria

Pszczelarz

Dz.U. 2019 poz. 991

# ROL.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wymienia przepisy prawa określające wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska
    2. określa warunki i organizację pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy
    3. określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód środowisku
    4. opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy w rolnictwie
    5. rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
    2. opisuje zadania i uprawnienia instytucji i służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia prawa i obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
    2. wymienia prawa i obowiązki pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
    3. wskazuje konsekwencje nieprzestrzegania obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracownika i pracodawcę
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. identyfikuje skutki oddziaływania czynników fizycznych na organizm człowieka
    2. identyfikuje skutki oddziaływania czynników chemicznych na organizm człowieka
    3. identyfikuje skutki oddziaływania czynników biologicznych na organizm człowieka
    4. identyfikuje skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. rozróżnia rodzaje znaków bezpieczeństwa i alarmów
    2. rozpoznaje znaki zakazu, nakazu, ostrzegawcze, ewakuacyjne i ochrony przeciwpożarowej oraz sygnały alarmowe
    3. wskazuje czynności, które należy wykonać w przypadku zagrożenia pożarowego zgodnie z zasadami ochrony przeciwpożarowej
    4. opisuje stosowane w rolnictwie rozwiązania ograniczające lub eliminujące emisję zanieczyszczeń do środowiska
    5. określa sposoby prowadzenia gospodarki odpadami, gospodarki wodno-ściekowej oraz w zakresie ochrony powietrza w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. stosuje ergonomiczne zasady organizacji pracy w rolnictwie
    2. stosuje zasady bezpiecznego posługiwania się narzędziami, maszynami i sprzętem w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. dobiera środki ochrony indywidualnej do prac w rolnictwie
    2. dobiera środki ochrony zbiorowej do prac w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego
    2. ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego
    3. zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku
    4. układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
    5. powiadamia odpowiednie służby
    6. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie
    7. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. omdlenie, zawał, udar
    8. wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

# ROL.03.2. Podstawy pszczelarstwa

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. identyfikuje czynniki kształtujące środowisko wpływające na produkcję miodową
    2. identyfikuje czynniki wpływające na liczebność pszczół
    3. wymienia czynniki wpływające na produkcję woskową
    4. identyfikuje czynniki wpływające na działalność zapylającą pszczół
    5. wymienia kierunki użytkowania pszczół
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. rozróżnia poszczególne okresy w dziejach pszczelarstwa
    2. wymienia osiągnięcia pionierów polskiego pszczelnictwa
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wykonuje obsługę codzienną ciągnika rolniczego i przyczepy
    2. kontroluje sprawność układów i instalacji ciągnika rolniczego i przyczepy
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wyjaśnia ogólne zasady dotyczące ruchu ciągników rolniczych po drogach
    2. stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym z udziałem ciągnika rolniczego
    3. stosuje zasady ruchu drogowego określone znakami i sygnałami drogowymi podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą
    4. wykonuje manewry w ruchu drogowym podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. przygotowuje ciągnik rolniczy i przyczepę do jazdy
    2. wykonuje manewry wymagane do uzyskania prawa jazdy kategorii T
    3. przestrzega zasad kierowania ciągnikiem rolniczym
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. rozpoznaje pojazdy, maszyny, urządzenia i narzędzia stosowane w produkcji rolniczej i pszczelarskiej
    2. dobiera pojazdy, maszyny, urządzenia i narzędzia do wykonania prac w produkcji rolniczej i pszczelarskiej
    3. posługuje się instrukcją obsługi maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji rolniczej
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. obsługuje maszyny, urządzenia i narzędzia w produkcji pszczelarskiej
    2. konserwuje maszyny, urządzenia i narzędzia w produkcji pszczelarskiej
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wymienia przepisy prawa krajowego dotyczące organizacji hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich w zakresie pszczół
    2. wymienia cele Kodeksu Dobrej Praktyki Produkcyjnej w Pszczelarstwie
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    2. wyszukuje informacje udostępniane przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    3. opisuje zakres usług oferowanych przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa w kontekście możliwości ich wykorzystania
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. opisuje możliwości korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich
    2. przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia cele normalizacji krajowej
    2. wyjaśnia, czym jest norma i wymienia cechy normy
    3. rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej
    4. korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

# ROL.03.3. Prowadzenie produkcji roślinnej

  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. określa czynniki klimatyczne siedliska
    2. identyfikuje czynniki wpływające na wartość użytkową gleby
    3. charakteryzuje wpływ czynników klimatycznych na wzrost i rozwój oraz plonowanie roślin
    4. określa zabiegi uprawowe stosowane w uprawie poszczególnych gatunków roślin
    5. opisuje wpływ zabiegów uprawowych na strukturę gleby i rozwój roślin
    6. identyfikuje wpływ czynników klimatycznych na agrotechnikę i plony roślin uprawnych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. opisuje gleby i ich wartość rolniczą
    2. określa klasy bonitacyjne i kompleksy rolniczej przydatności gleb
    3. wymienia przykłady degradacji gleb
    4. wskazuje sposoby rekultywacji gleb
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa wpływ zabiegów uprawowych na życie biologiczne gleby
    2. dobiera zabiegi uprawowe do wybranych roślin i rodzajów gleb
    3. dobiera uprawki glebowe w zależności od pełnionych zadań i rodzajów gleby
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. uzasadnia potrzebę wykonywania zabiegów melioracyjnych
    2. rozróżnia rodzaje zabiegów melioracyjnych
    3. dobiera metody konserwacji urządzeń wodno-melioracyjnych
    4. określa prace związane z konserwacją urządzeń wodno-melioracyjnych
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa wpływ poszczególnych składników pokarmowych na wzrost, rozwój i plonowanie roślin
    2. rozróżnia nawozy organiczne, mineralne i naturalne
    3. określa wartość nawozów i ich oddziaływanie na glebę i rośliny
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. rozpoznaje objawy niedoboru i nadmiaru składników mineralnych na roślinach
    2. określa czynniki wpływające na skuteczność i efektywność nawożenia
    3. sporządza mieszanki nawozów mineralnych, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne
    4. przestrzega przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przeciwpożarowych w transporcie, przechowywaniu i stosowaniu nawozów
    5. określa wpływ nadmiernych dawek nawozów mineralnych na zdrowotność roślin, jakość żywności i zagrożenie środowiska
    6. oblicza dawki nawozów dla poszczególnych gatunków roślin
    7. określa rolę nawożenia w procesie intensyfikacji produkcji roślinnej
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. klasyfikuje choroby i szkodniki roślin uprawnych
    2. klasyfikuje chwasty w roślinach uprawnych
    3. rozróżnia czynniki chorobotwórcze na podstawie objawów chorobowych roślin
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. dobiera środki do zwalczania chorób, szkodników i chwastów
    2. dobiera techniki wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych
    3. ocenia efektywność zabiegów ochrony roślin
    4. wymienia zagrożenia dla środowiska naturalnego w wyniku stosowania środków ochrony roślin
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. przechowuje pestycydy zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy
    2. stosuje środki ochrony roślin
    3. opisuje sposoby zapobiegania występowaniu chorób, szkodników i chwastów
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. klasyfikuje rośliny uprawne
    2. rozróżnia rośliny uprawne
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wyjaśnia pojęcia z zakresu zmianowania roślin
    2. uzasadnia wpływ następstwa roślin na siedlisko i roślinę następczą
    3. dobiera zmianowanie roślin uprawnych do określonych warunków gospodarstwa rolniczego
    4. stosuje zmianowanie roślin na różnych rodzajach gleb
    5. stosuje zasady układania płodozmianów
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa wymagania glebowe i klimatyczne do uprawy roślin
    2. dobiera rośliny do uprawy w określonych warunkach glebowych oraz w określonych warunkach klimatycznych
    3. dobiera produkcję roślinną w zależności od popytu na rynku regionalnym
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. ocenia wartość siewną nasion
    2. przygotowuje materiał siewny
    3. dobiera maszyny i urządzenia do przygotowania materiału siewnego
    4. oblicza odpowiednią ilość materiału siewnego
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa zasady agregatowania maszyn i narzędzi rolniczych
    2. dobiera narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w zależności od rodzaju gleby i technologii uprawy danej rośliny
    3. stosuje zasady bezpiecznej obsługi maszyn
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. stosuje normy Dobrej Kultury Rolnej zgodnej z ochroną środowiska
    2. stosuje wymogi zasady wzajemnej zgodności
    3. dobiera i stosuje narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w zależności od rodzaju gleby i technologii uprawy danej rośliny
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wskazuje różnice w konwencjonalnym i ekologicznym sposobie uprawy roli i roślin
    2. opisuje ekologiczne metody uprawy roślin
    3. stosuje zasady przygotowania i zastosowania preparatów biologicznych w rolnictwie ekologicznym
    4. określa korzyści wynikające z prowadzenia ekologicznej produkcji roślinnej
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wskazuje warunki właściwego przechowywania produktów pochodzenia roślinnego
    2. dobiera sposoby i czas przechowywania produktów pochodzenia roślinnego
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. konfekcjonuje produkty pochodzenia roślinnego do sprzedaży
    2. stosuje przepisy prawa dotyczące obrotu produktami pochodzenia roślinnego
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. sporządza dokumentację sprzedaży produktów pochodzenia roślinnego
    2. stosuje zasady i sposoby wprowadzania produktów pochodzenia roślinnego do obrotu
    3. stosuje przepisy prawa dotyczące sprzedaży

# ROL.03.4. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin, ich konfekcjonowania i stosowania oraz w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin
    2. określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania
    3. wskazuje zakres działania Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w ramach nadzoru nad obrotem i stosowaniem środków ochrony roślin
    4. określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin
    5. opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin
    6. określa postępowanie ze środkami przeterminowanymi i niepełnowartościowymi
    7. wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin
    8. dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz przestrzeganie wymagań integrowanej ochrony roślin
    9. określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. opisuje skład środków ochrony roślin
    2. wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin
    3. wskazuje okres karencji i okres prewencji
    4. opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych
    5. wskazuje podział środków ochrony roślin:
      1. ze względu na funkcję: − roztoczobójcze (akarycydy) − bakteriobójcze (bakteriocydy) − grzybobójcze (fungicydy) − chwastobójcze (herbicydy) − owadobójcze (insektycydy) − mięczakobójcze (moluskocydy) − nicieniobójcze (nematocydy) − regulatory wzrostu roślin − odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy) − przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy) − wirusobójcze (wirocydy)
      2. ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe: − kontaktowe − żołądkowe − inhalacyjne − fungitoksyczne − fungistatyczne − desykujące − inhibitujące wzrost i rozwój, inne
      3. ze względu na sposób zachowania się na roślinie: − powierzchniowe − wgłębne − systemiczne, inne
    6. opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:
      1. dobór środka ochrony roślin
      2. termin przeprowadzenia zabiegu
      3. dawka środka ochrony roślin
      4. warunki atmosferyczne
      5. łączne stosowanie agrochemikaliów
  • Kryteria weryfikacji (12)
    1. opisuje działanie organizmów szkodliwych i sposób ich zwalczania, w tym:
      1. organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny
      2. chwastów
      3. szkodników
    2. opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę
    3. wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:
      1. ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez: − właściwy płodozmian i agrotechnikę − stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z przepisami o nasiennictwie − właściwe nawożenie i nawadnianie − przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej − ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej
      2. planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o: − monitorowanie organizmów szkodliwych, progi szkodliwości organizmów szkodliwych − programy wspomagania decyzji w ochronie roślin − doradztwo
      3. przeciwdziałanie powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin
    4. wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony roślin
    5. opisuje sposób zwalczania szkodników artykułów rolno-spożywczych
    6. określa sposoby stosowania środków ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie, rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie
    7. opisuje sposoby stosowania środków ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji pomieszczeń i magazynów
    8. przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:
      1. sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza pod względem ich wpływu na jakość wykonania zabiegu
      2. kalibruje opryskiwacz
      3. dobiera parametry pracy i reguluje opryskiwacz
      4. dobiera rozpylacze
    9. zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin
    10. określa sposoby informowania o planowanych zabiegach z użyciem sprzętu agrolotniczego
    11. potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin
    12. stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa sposób oddziaływania środków ochrony roślin na organizmy pożyteczne, w szczególności pszczołę miodną, i sposoby ograniczania ryzyka
    2. opisuje zmiany zachodzące w środowisku na skutek stosowania środków ochrony roślin i sposoby ograniczania tych zmian
    3. opisuje środki ochrony środowiska wodnego i wody pitnej, w tym:
      1. zasady doboru środków ochrony roślin pod względem wpływu na środowisko wodne i wodę pitną
      2. efektywne techniki stosowania środków ochrony roślin zapobiegające skażeniu wody
      3. stosowanie środków ochrony roślin w strefach ochronnych ujęć wody oraz na terenie uzdrowisk
      4. postępowanie ze środkami ochrony roślin i opróżnionymi opakowaniami po środkach ochrony roślin oraz pozostałościami cieczy użytkowej po zabiegu
    4. opisuje postępowanie z opryskiwaczem przed zabiegiem i po zabiegu wykonanym przy użyciu środków ochrony roślin
  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. określa zagrożenia dla zdrowia człowieka podczas obrotu środkami ochrony roślin, ich konfekcjonowania i stosowania
    2. opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową
    3. opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia
    4. określa zasady prawidłowego przechowywania, pakowania i transportu środków ochrony roślin
    5. opisuje zasady profilaktyki, w tym:
      1. badania lekarskie
      2. wyposażenie apteczki pierwszej pomocy
      3. informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numerach telefonów do ośrodków toksykologicznych
    6. wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków
    7. charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:
      1. przyczyny i rodzaje zagrożeń
      2. drogi pożarowe
    8. określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin
    9. opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

# ROL.03.5. Prowadzenie gospodarki pasiecznej

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje rodzaj, gatunek, podgatunek, rasę, linię pszczół
    2. opisuje i rozpoznaje gatunki i rasy pszczół
    3. określa stanowisko systematyczne rodzaju Apis
    4. wymienia cechy taksonomiczne ras pszczoły miodnej
    5. charakteryzuje cechy taksonomiczne ras pszczół
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. rozróżnia stadia rozwojowe czerwiu pszczelego
    2. opisuje budowę morfologiczną larw, poczwarki pszczoły
    3. rozpoznaje poszczególne osobniki pszczół na podstawie budowy morfologicznej
    4. wskazuje położenie poszczególnych narządów i układów u pszczoły
    5. wymienia gruczoły związane z budową morfologiczną
    6. określa funkcję narządów i układów u pszczoły
    7. określa rolę ciała tłuszczowego u pszczół
    8. charakteryzuje procesy życiowe zachodzące w organizmach pszczół w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. wyjaśnia pojęcia: plaster pszczeli, trutowy, plaster jasny (dziewiczy), plaster brązowy, plastry ciemne (stare), matecznik, komórka robocza, komórka trutowa
    2. rozróżnia rodzaje komórek i plastrów pszczelich
    3. opisuje budowę gniazda pszczelego
    4. opisuje rolę poszczególnych osobników w rodzinie i ich wpływ na życie rodziny pszczelej
    5. opisuje biologię matki pszczelej i trutnia
    6. opisuje prace wykonywane przez pszczoły robotnice w różnych porach roku
    7. opisuje stany biologiczne rodziny pszczelej w różnych porach roku
    8. określa czynniki wpływające na rozwój rodziny pszczelej w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. wyjaśnia pojęcia: wartość użytkowa i hodowlana, cechy użytkowe i hodowlane, tempo czerwienia, obfitość czerwienia, długowieczność pszczół, intensywność gromadzenia zapasów, rojliwość, trzymanie się plastrów, wierność kwiatowa, zimotrwałość, siła rodziny, odporność na choroby
    2. opisuje cechy użytkowe i hodowlane pszczół
    3. opisuje cechy użytkowe zależne od matki, robotnic i od wzajemnego oddziaływania na siebie matki i robotnic
    4. ocenia wartość użytkową i hodowlaną pszczół i ich mieszańców
    5. oblicza wydajność miodową rodziny pszczelej
    6. prowadzi dokumentację hodowlaną
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. wyjaśnia pojęcia związane z zakładaniem pasieki, np. pasieczysko, pasieka, pracownia pasieczna, poidło dla pszczół, pasieka amatorska, profesjonalna, specjalistyczna, zasoby pożytkowe, pożytek, wziątek, węza, susz, woszczyna, ramka pracy
    2. wybiera miejsce na pasieczysko i pasiekę
    3. określa wielkość pasieki i typ ula
    4. urządza pasieczysko
    5. stosuje zasady zachowania się na pasieczysku
    6. prowadzi przegląd rodziny pszczelej w różnych porach roku
    7. szacuje siłę rodziny pszczelej, ilość czerwiu i zapasów pokarmowych w gnieździe pszczelim
    8. prowadzi zakup pszczół
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. dobiera narzędzia i sprzęt do prac pasiecznych
    2. dobiera narzędzia i sprzęt do przetwarzania i konfekcjonowania produktów pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. wyjaśnia pojęcia związane z rozwojem rodziny pszczelej w sezonie pasiecznym: przegląd rodziny pszczelej, wgląd, podkarmianie i dokarmianie pszczół, miodobranie, odkład, zsypaniec
    2. ocenia stan przezimowania rodzin pszczelich
    3. dobiera metody przyspieszania rozwoju rodzin pszczelich do istniejących warunków pogodowych i pożytkowych
    4. dobiera metody mające na celu wyrównanie siły rodzin pszczelich w pasiece
    5. oblicza zapotrzebowanie na plastry pszczele i ramki z węzą
    6. oblicza zapotrzebowanie rodziny pszczelej na pokarm zimowy
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wykonuje prace związane z rozwojem wiosennym i jesiennym rodzin pszczelich
    2. przeprowadza główny przegląd wiosenny i jesienny
    3. opisuje warunki dobrego rozwoju wiosennego i jesiennego rodzin pszczelich
    4. przygotowuje rodziny pszczele do zimowania
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. określa wpływ rójki na wydajność miodową rodzin i organizację pracy w pasiece
    2. charakteryzuje nastrój rojowy
    3. dobiera metody tworzenia nowych rodzin pszczelich
    4. identyfikuje sposoby racjonalnego rozmnażania rodzin pszczelich
    5. określa terminy tworzenia nowych rodzin pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. zapobiega nastrojowi rojowemu
    2. likwiduje nastrój rojowy w pasiece
    3. kontroluje budowę plastrów w ramce pracy
    4. tworzy nowe rodziny: odkłady, dzielenie rodzin „na pół lotu”, naloty, „z dwóch trzecich”
    5. pozyskuje pszczoły rojowe
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wyjaśnia pojęcia związane z wychowem i wymianą matek pszczelich: rodzina wychowująca, zarodowa, reprodukcyjna, piastująca, przyjmująca
    2. stosuje kalendarz wychowu matek pszczelich
    3. określa czynniki wpływające na wychów matek pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. przygotowuje rodziny pszczele do wychowu
    2. prowadzi wychów matek pszczelich z wykorzystaniem naturalnych komórek pszczelich oraz sztucznych miseczek
    3. brakuje mateczniki i matki pszczele
    4. przygotowuje uliki weselne i skrzynki do przetrzymywania matek pszczelich
    5. tworzy rodzinki pszczele
    6. obsługuje rodzinki weselne na trutowisku
    7. prowadzi wymianę matek pszczelich w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. określa cel i znaczenie wędrówek z pszczołami
    2. charakteryzuje zasady prowadzenia pasieki wędrownej
    3. dostosowuje pasiekę do gospodarki wędrownej
    4. wybiera stanowisko dla pasieki wędrownej
    5. prowadzi dokumentację ula kontrolnego
    6. stosuje przepisy prawa dotyczące przewozu pszczół i dzierżawy pasieczyska
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. przygotowuje rodziny pszczele do transportu
    2. transportuje rodziny pszczele w różnych porach doby
    3. opiekuje się rodzinami podczas wędrówki
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. opisuje czynniki chorobotwórcze u pszczół
    2. wymienia zawartość apteczki pasiecznej
    3. pobiera próbki pszczół, czerwiu i produktów pszczelich do badań
    4. określa zasady higienicznego prowadzenia pasieki
    5. opisuje choroby niezaraźliwe, zaraźliwe i pasożytnicze pszczół, czerwiu i produktów pasiecznych
    6. rozpoznaje choroby pszczół i produktów pasiecznych
    7. wymienia choroby pszczół zwalczane z urzędu
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. rozróżnia środki odkażające i lecznicze
    2. rozróżnia sposoby odkażania pasieki
    3. wymienia obowiązujące procedury postępowania w przypadku wystąpienia chorób zwalczanych z urzędu
    4. wskazuje przepisy prawa stosowane w przypadku wytruć pszczół środkami ochrony roślin
    5. sporządza protokół z wytruć pszczół
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. dezynfekuje ramki, plastry, ule oraz sprzęt pasieczny
    2. przesiedla rodziny pszczele
    3. wymienia sposoby zapobiegania chorobom niezaraźliwym i zaraźliwym pszczół i czerwiu
    4. zabezpiecza plastry pszczele przed szkodnikami
    5. wymienia sposoby zwalczania szkodników produktów pszczelich podczas magazynowania
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. określa wymagania stawiane pasiekom ekologicznym
    2. wybiera miejsce na pasieczysko i pasiekę dla pasieki ekologicznej
    3. dobiera pożytki i miejsca dla pasieki ekologicznej
    4. dobiera sprzęt pasieczny do pasieki ekologicznej
    5. opisuje biologiczne sposoby zwalczania chorób i szkodników pszczół
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. stosuje wymogi ekologiczne w prowadzeniu hodowli pszczół
    2. dokarmia i podkarmia rodziny pszczele pokarmami dozwolonymi w produkcji ekologicznej
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia kierunki produkcji pszczelarskiej
    2. opisuje produkty pasieczne: miód, pyłek kwiatowy, pierzga, propolis, mleczko pszczele, jad pszczeli, wosk
    3. określa termin miodobrania
    4. dobiera metody i sposoby pozyskiwania, konserwowania i przechowywania produktów pasiecznych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wykonuje miodobranie
    2. pozyskuje i konserwuje obnóża pyłkowe, pierzgę, mleczko pszczele, propolis i jad pszczeli
    3. prowadzi wytop, klarowanie i bielenie wosku
    4. przechowuje produkty pasieczne
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. prowadzi organoleptyczną ocenę produktów pszczelich
    2. określa zawartość wody w miodzie i pyłku
    3. określa zawartość sacharozy i HMF (hydroksymetylofurfuralu) w miodzie
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. definiuje pojęcia z zakresu przetwarzania produktów pszczelich: patoka, krupiec, brzeczka, kupażowanie, półtorak, dwójniak, trójniak, czwórniak
    2. opisuje przebieg dojrzewania i krystalizacji miodu
    3. dobiera technologię przetwarzania do produktów pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. dekrystalizuje miód pszczeli
    2. sporządza napoje alkoholowe i bezalkoholowe w oparciu o produkty pszczele
    3. przygotowuje wosk do wyrobu węzy
    4. przygotowuje formy do wyrobu świec woskowych i galanterii woskowej
    5. wyrabia węzę, świece i galanterię woskową
    6. sporządza preparaty z pierzgi, obnóży pyłkowych i propolisu
    7. kremuje miód
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. prowadzi konfekcjonowanie produktów pszczelich
    2. określa warunki przechowywania produktów pszczelich
    3. dobiera opakowania i etykiety do konfekcjonowania produktów pszczelich
    4. opisuje etykiety produktów pszczelich
    5. zabezpiecza produkty pszczele na czas transportu
    6. określa okres przechowywania i termin trwałości produktów pszczelich
    7. oblicza koszty opakowań i etykiet do konfekcjonowania produktów pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wypełnia dokumentację sprzedaży produktów pszczelich
    2. sporządza ofertę handlową sprzedaży produktów pszczelich
    3. urządza stoisko handlowe z produktami pszczelimi
    4. wykonuje etykiety, ulotki, foldery promujące produkty pszczele
    5. stosuje przepisy dotyczące sprzedaży
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. oblicza dochody ze sprzedaży produktów pszczelich
    2. wylicza koszty związane z produkcją pszczelarską

# ROL.03.6. Prowadzenie chowu dziko żyjących pszczołowatych

  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. charakteryzuje dziko żyjące pszczołowate
    2. wymienia cechy taksonomiczne dziko żyjących pszczołowatych
    3. rozpoznaje dziko żyjące pszczołowate
    4. identyfikuje stanowisko systematyczne dziko żyjących pszczołowatych
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. rozróżnia stadia rozwojowe dziko żyjących pszczołowatych
    2. opisuje wygląd zewnętrzny dziko żyjących pszczołowatych
    3. opisuje budowę morfologiczną dziko żyjących pszczołowatych
    4. charakteryzuje postacie dziko żyjących pszczołowatych i rodzaje wykonywanej przez nie pracy
    5. rozpoznaje poszczególne osobniki dziko żyjących pszczołowatych na podstawie budowy morfologicznej
    6. określa funkcję narządów i układów u dziko żyjących pszczołowatych
    7. wskazuje położenie poszczególnych narządów i układów u dziko żyjących pszczołowatych
    8. opisuje procesy życiowe zachodzące w organizmach dziko żyjących pszczołowatych w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa miejsca gniazdowania dziko żyjących pszczołowatych
    2. rozpoznaje gniazda dziko żyjących pszczołowatych
    3. opisuje technikę budowania gniazda przez dziko żyjące pszczołowate
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa zasięg lotów roboczych dziko żyjących pszczołowatych
    2. opisuje dzienną aktywność dziko żyjących pszczołowatych
    3. określa efektywność zapylania przez poszczególne gatunki dziko żyjących pszczołowatych
    4. charakteryzuje wywóz dziko żyjących pszczołowatych na uprawy
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. opisuje warunki przygotowywania siedlisk dla dziko żyjących pszczołowatych
    2. rozróżnia metody chowu dziko żyjących pszczołowatych
    3. charakteryzuje zimowlę dziko żyjących pszczołowatych
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. prowadzi zasiedlanie siedlisk przygotowanych dla dziko żyjących pszczołowatych
    2. rozmnaża dziko żyjące pszczołowate
    3. prowadzi zimowlę dziko żyjących pszczołowatych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wypełnia dokumentację sprzedaży dziko żyjących pszczołowatych
    2. sporządza ofertę handlową sprzedaży dziko żyjących pszczołowatych
    3. urządza stoisko sprzedaży dziko żyjących pszczołowatych
    4. wykonuje ulotki, foldery promujące dziko żyjące pszczołowate

# ROL.03.7. Wykorzystywanie zasobów bazy pożytkowej

  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. charakteryzuje pożytki pszczele pod względem długości trwania, okresu występowania, źródła pochodzenia
    2. określa cel zapylania upraw przez pszczoły miodne
    3. wyjaśnia proces zapylania
    4. rozróżnia pożytki pszczele
    5. opisuje pożytki nektarowe
    6. rozróżnia rośliny miododajne i pyłkodajne
    7. rozpoznaje nasiona roślin miododajnych
    8. sporządza kalendarz kwitnienia roślin miododajnych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. oblicza wydajność nektarową, miodową i pyłkową roślin miododajnych
    2. wymienia surowce zbierane przez pszczoły
    3. oblicza zasoby bazy pożytkowej
    4. ocenia wydajność nektarową i miodową roślin poużytkowych na podstawie zasobów bazy pożytkowej
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia rośliny uprawiane specjalnie dla pszczół
    2. charakteryzuje technologię uprawy roślin miododajnych
    3. dobiera rośliny do poprawy bazy pożytkowej
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wykonuje cięcie drzew i krzewów miododajnych
    2. uprawia rośliny miododajne
    3. produkuje sadzonki roślin miododajnych
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. określa wpływ odległości pasieki od bazy pożytkowej na opłacalność produkcji pszczelarskiej
    2. oblicza odległość pasieki od bazy pożytkowej
    3. przewiduje wpływ odległości pasieki od bazy pożytkowej na opłacalność produkcji miodu
    4. określa potrzeby pokarmowe rodziny pszczelej w ciągu roku
    5. oblicza potrzeby pokarmowe rodziny pszczelej w ciągu roku
    6. rozróżnia naturalne i sztuczne pokarmy dla pszczół
    7. szacuje zasoby bazy pożytkowej w rejonie
    8. oblicza liczbę pni pszczelich możliwych do ustawienia na danym pożytku
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia właściwości fizykochemiczne spadzi
    2. wymienia wytwórców spadzi i ich rośliny żywicielskie
    3. określa specyfikę pożytków spadziowych
    4. wymienia warunki występowania spadzi na podstawie cyklu życiowego mszyc i czerwców

# ROL.03.8. Język obcy zawodowy

  • Kryteria weryfikacji (1)
    1. rozpoznaje oraz stosuje środki językowe w języku obcym nowożytnym umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:
      1. czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy
      2. narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych
      3. procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych
      4. formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych
      5. świadczonych usług, w tym obsługi klienta
    1. ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem
    2. z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie
    3. z dokumentacją związaną z danym zawodem
    4. z usługami świadczonymi w danym zawodzie
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu lub fragmentu wypowiedzi lub tekstu
    2. znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje
    3. rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu
    4. układa informacje w określonym porządku
    1. rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka
    2. rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi
    2. przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)
    3. wyraża i uzasadnia swoje stanowisko
    4. stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze
    5. stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
    1. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)
    2. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę
    2. uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia
    3. wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób
    4. prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi
    5. stosuje zwroty i formy grzecznościowe
    6. dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
    1. reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
    2. reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)
    2. przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym
    3. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym
    4. przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał, np. prezentację
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego
    2. współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe
    3. korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych
    4. identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy
    5. wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa
    6. upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
    1. wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem obcym nowożytnym
    2. współdziała w grupie
    3. korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym
    4. stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

# ROL.03.9. Kompetencje personalne i społeczne

  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. wymienia uniwersalne zasady etyki
    2. wyjaśnia, czym jest zasada (norma, reguła)
    3. wyjaśnia, czym jest plagiat
    4. stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania
    5. przestrzega tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
    6. przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas przetwarzania i przesyłania danych osobowych
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. opisuje techniki organizacji czasu pracy
    2. szacuje czas realizacji zadań
    3. realizuje działania w wyznaczonym czasie
    4. monitoruje realizację zaplanowanych działań
    5. dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań
    6. dokonuje samooceny
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wyjaśnia znaczenie zmiany dla rozwoju
    2. wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia techniki radzenia sobie ze stresem
    2. wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej
    3. wskazuje na wybranym przykładzie z wykonywania swoich zadań zawodowych pozytywne sposoby radzenia sobie z emocjami i stresem
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. opisuje umiejętności i kompetencje niezbędne w zawodzie
    2. analizuje własne kompetencje
    3. omawia możliwą dalszą ścieżkę rozwoju i awansu zawodowego
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wyjaśnia pojęcie komunikacji interpersonalnej
    2. wymienia rodzaje komunikatów stosowane w komunikacji interpersonalnej
    3. stosuje różne rodzaje komunikatów
    4. stosuje formy komunikacji werbalnej i niewerbalnej
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wspiera członków zespołu w realizacji zadań
    2. przyjmuje poglądy innych lub polemizuje z nimi
    3. wykorzystuje opinie i pomysły innych członków zespołu w celu usprawnienia pracy zespołu
    4. wprowadza rozwiązania techniczne I organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy
    5. komunikuje się ze współpracownikami

Technik pszczelarz

Dz.U. 2019 poz. 991

# ROL.03.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wymienia przepisy prawa określające wymagania w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska
    2. określa warunki i organizację pracy zapewniające wymagany poziom ochrony zdrowia i życia przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy
    3. określa działania zapobiegające wyrządzeniu szkód środowisku
    4. opisuje wymagania dotyczące ergonomii pracy w rolnictwie
    5. rozróżnia środki gaśnicze ze względu na zakres ich stosowania w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wymienia instytucje oraz służby działające w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
    2. opisuje zadania i uprawnienia instytucji i służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia prawa i obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
    2. wymienia prawa i obowiązki pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
    3. wskazuje konsekwencje nieprzestrzegania obowiązków w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przez pracownika i pracodawcę
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. identyfikuje skutki oddziaływania czynników fizycznych na organizm człowieka
    2. identyfikuje skutki oddziaływania czynników chemicznych na organizm człowieka
    3. identyfikuje skutki oddziaływania czynników biologicznych na organizm człowieka
    4. identyfikuje skutki oddziaływania czynników psychofizycznych na organizm człowieka
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. rozróżnia rodzaje znaków bezpieczeństwa i alarmów
    2. rozpoznaje znaki zakazu, nakazu, ostrzegawcze, ewakuacyjne i ochrony przeciwpożarowej oraz sygnały alarmowe
    3. wskazuje czynności, które należy wykonać w przypadku zagrożenia pożarowego zgodnie z zasadami ochrony przeciwpożarowej
    4. opisuje stosowane w rolnictwie rozwiązania ograniczające lub eliminujące emisję zanieczyszczeń do środowiska
    5. określa sposoby prowadzenia gospodarki odpadami, gospodarki wodno-ściekowej oraz w zakresie ochrony powietrza w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. stosuje ergonomiczne zasady organizacji pracy w rolnictwie
    2. stosuje zasady bezpiecznego posługiwania się narzędziami, maszynami i sprzętem w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. dobiera środki ochrony indywidualnej do prac w rolnictwie
    2. dobiera środki ochrony zbiorowej do prac w rolnictwie
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego
    2. ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego
    3. zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku
    4. układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
    5. powiadamia odpowiednie służby
    6. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie
    7. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. omdlenie, zawał, udar
    8. wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

# ROL.03.2. Podstawy pszczelarstwa

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. identyfikuje czynniki kształtujące środowisko wpływające na produkcję miodową
    2. identyfikuje czynniki wpływające na liczebność pszczół
    3. wymienia czynniki wpływające na produkcję woskową
    4. identyfikuje czynniki wpływające na działalność zapylającą pszczół
    5. wymienia kierunki użytkowania pszczół
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. rozróżnia poszczególne okresy w dziejach pszczelarstwa
    2. wymienia osiągnięcia pionierów polskiego pszczelnictwa
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wykonuje obsługę codzienną ciągnika rolniczego i przyczepy
    2. kontroluje sprawność układów i instalacji ciągnika rolniczego i przyczepy
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wyjaśnia ogólne zasady dotyczące ruchu ciągników rolniczych po drogach
    2. stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym z udziałem ciągnika rolniczego
    3. stosuje zasady ruchu drogowego określone znakami i sygnałami drogowymi podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą
    4. wykonuje manewry w ruchu drogowym podczas jazdy ciągnikiem rolniczym z przyczepą
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. przygotowuje ciągnik rolniczy i przyczepę do jazdy
    2. wykonuje manewry wymagane do uzyskania prawa jazdy kategorii T
    3. przestrzega zasad kierowania ciągnikiem rolniczym
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. rozpoznaje pojazdy, maszyny, urządzenia i narzędzia stosowane w produkcji rolniczej i pszczelarskiej
    2. dobiera pojazdy, maszyny, urządzenia i narzędzia do wykonania prac w produkcji rolniczej i pszczelarskiej
    3. posługuje się instrukcją obsługi maszyn i urządzeń i narzędzi stosowanych w produkcji rolniczej i pszczelarskiej
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. obsługuje maszyny, urządzenia i narzędzia w produkcji pszczelarskiej
    2. konserwuje maszyny, urządzenia i narzędzia w produkcji pszczelarskiej
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wymienia przepisy prawa krajowego dotyczące organizacji hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich w zakresie pszczół
    2. wymienia cele Kodeksu Dobrej Praktyki Produkcyjnej w Pszczelarstwie
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    2. wyszukuje informacje udostępniane przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    3. opisuje zakres usług oferowanych przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa w kontekście możliwości ich wykorzystania
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. opisuje możliwości korzystania ze środków finansowych na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich
    2. przygotowuje wnioski w ramach ubiegania się o środki finansowe na rozwój rolnictwa i obszarów wiejskich
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia cele normalizacji krajowej
    2. wyjaśnia, czym jest norma i wymienia cechy normy
    3. rozróżnia oznaczenie normy międzynarodowej, europejskiej i krajowej
    4. korzysta ze źródeł informacji dotyczących norm i procedur oceny zgodności

# ROL.03.3. Prowadzenie produkcji roślinnej

  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. określa czynniki klimatyczne siedliska
    2. identyfikuje czynniki wpływające na wartość użytkową gleby
    3. charakteryzuje wpływ czynników klimatycznych na wzrost i rozwój oraz plonowanie roślin
    4. określa zabiegi uprawowe stosowane w uprawie poszczególnych gatunków roślin
    5. opisuje wpływ zabiegów uprawowych na strukturę gleby i rozwój roślin
    6. identyfikuje wpływ czynników klimatycznych na agrotechnikę i plony roślin uprawnych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. opisuje gleby i ich wartość rolniczą
    2. określa klasy bonitacyjne i kompleksy rolniczej przydatności gleb
    3. wymienia przykłady degradacji gleb
    4. wskazuje sposoby rekultywacji gleb
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa wpływ zabiegów uprawowych na życie biologiczne gleby
    2. dobiera zabiegi uprawowe do wybranych roślin i rodzajów gleb
    3. dobiera uprawki glebowe w zależności od pełnionych zadań i rodzajów gleby
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. uzasadnia potrzebę wykonywania zabiegów melioracyjnych
    2. rozróżnia rodzaje zabiegów melioracyjnych
    3. dobiera metody konserwacji urządzeń wodno-melioracyjnych
    4. określa prace związane z konserwacją urządzeń wodno-melioracyjnych
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa wpływ poszczególnych składników pokarmowych na wzrost, rozwój i plonowanie roślin
    2. rozróżnia nawozy organiczne, mineralne i naturalne
    3. określa wartość nawozów i ich oddziaływanie na glebę i rośliny
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. rozpoznaje objawy niedoboru i nadmiaru składników mineralnych na roślinach
    2. określa czynniki wpływające na skuteczność i efektywność nawożenia
    3. sporządza mieszanki nawozów mineralnych, uwzględniając ich właściwości fizyczne i chemiczne
    4. przestrzega przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przeciwpożarowych w transporcie, przechowywaniu i stosowaniu nawozów
    5. określa wpływ nadmiernych dawek nawozów mineralnych na zdrowotność roślin, jakość żywności i zagrożenie środowiska
    6. oblicza dawki nawozów dla poszczególnych gatunków roślin
    7. określa rolę nawożenia w procesie intensyfikacji produkcji roślinnej
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. klasyfikuje choroby i szkodniki roślin uprawnych
    2. klasyfikuje chwasty w roślinach uprawnych
    3. rozróżnia czynniki chorobotwórcze na podstawie objawów chorobowych roślin
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. dobiera środki do zwalczania chorób, szkodników i chwastów
    2. dobiera techniki wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych
    3. ocenia efektywność zabiegów ochrony roślin
    4. wymienia zagrożenia dla środowiska naturalnego w wyniku stosowania środków ochrony roślin
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. przechowuje pestycydy zgodnie z przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy
    2. stosuje środki ochrony roślin
    3. opisuje sposoby zapobiegania występowaniu chorób, szkodników i chwastów
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. klasyfikuje rośliny uprawne
    2. rozróżnia rośliny uprawne
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wyjaśnia pojęcia z zakresu zmianowania roślin
    2. uzasadnia wpływ następstwa roślin na siedlisko i roślinę następczą
    3. dobiera zmianowanie roślin uprawnych do określonych warunków gospodarstwa rolniczego
    4. stosuje zmianowanie roślin na różnych rodzajach gleb
    5. stosuje zasady układania płodozmianów
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa wymagania glebowe i klimatyczne do uprawy roślin
    2. dobiera rośliny do uprawy w określonych warunkach glebowych oraz w określonych warunkach klimatycznych
    3. dobiera produkcję roślinną w zależności od popytu na rynku regionalnym
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. ocenia wartość siewną nasion
    2. przygotowuje materiał siewny
    3. dobiera maszyny i urządzenia do przygotowania materiału siewnego
    4. oblicza odpowiednią ilość materiału siewnego
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa zasady agregatowania maszyn i narzędzi rolniczych
    2. dobiera narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w zależności od rodzaju gleby i technologii uprawy danej rośliny
    3. stosuje zasady bezpiecznej obsługi maszyn
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. stosuje normy Dobrej Kultury Rolnej zgodnej z ochroną środowiska
    2. stosuje wymogi zasady wzajemnej zgodności
    3. dobiera i stosuje narzędzia, urządzenia i maszyny do prac w zależności od rodzaju gleby i technologii uprawy danej rośliny
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wskazuje różnice w konwencjonalnym i ekologicznym sposobie uprawy roli i roślin
    2. opisuje ekologiczne metody uprawy roślin
    3. stosuje zasady przygotowania i zastosowania preparatów biologicznych w rolnictwie ekologicznym
    4. określa korzyści wynikające z prowadzenia ekologicznej produkcji roślinnej
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wskazuje warunki właściwego przechowywania produktów pochodzenia roślinnego
    2. dobiera sposoby i czas przechowywania produktów pochodzenia roślinnego
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. konfekcjonuje produkty pochodzenia roślinnego do sprzedaży
    2. stosuje przepisy prawa dotyczące obrotu produktami pochodzenia roślinnego
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. sporządza dokumentację sprzedaży produktów pochodzenia roślinnego
    2. stosuje zasady i sposoby wprowadzania produktów pochodzenia roślinnego do obrotu
    3. stosuje przepisy prawa dotyczące sprzedaży

# ROL.03.4. Dobieranie metod i środków ochrony roślin zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin

  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. wskazuje wymagania w zakresie obrotu środkami ochrony roślin, ich konfekcjonowania i stosowania oraz w zakresie doradztwa dotyczącego środków ochrony roślin
    2. określa warunki prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin oraz ich konfekcjonowania
    3. wskazuje zakres działania Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa w ramach nadzoru nad obrotem i stosowaniem środków ochrony roślin
    4. określa zagrożenia dla zdrowia ludzi, zwierząt oraz dla środowiska wynikające ze stosowania podrobionych środków ochrony roślin
    5. opisuje metody rozpoznawania podrobionych środków ochrony roślin
    6. określa postępowanie ze środkami przeterminowanymi i niepełnowartościowymi
    7. wskazuje wymagania dotyczące sprawności technicznej sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin
    8. dokumentuje zabiegi ochrony roślin oraz przestrzeganie wymagań integrowanej ochrony roślin
    9. określa sposób postępowania w przypadku reklamacji środków ochrony roślin
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. opisuje skład środków ochrony roślin
    2. wskazuje formy użytkowe środków ochrony roślin
    3. wskazuje okres karencji i okres prewencji
    4. opisuje środki ochrony roślin pod względem stwarzania przez nie zagrożeń dla zdrowia człowieka, pszczół i organizmów wodnych
    5. wskazuje podział środków ochrony roślin:
      1. ze względu na funkcję: − roztoczobójcze (akarycydy) − bakteriobójcze (bakteriocydy) − grzybobójcze (fungicydy) − chwastobójcze (herbicydy) − owadobójcze (insektycydy) − mięczakobójcze (moluskocydy) − nicieniobójcze (nematocydy) − regulatory wzrostu roślin − odstraszające szkodniki (repelenty) − gryzoniobójcze (rodentycydy) − przyciągające szkodniki (atraktanty) − kretobójcze (talpicydy) − wirusobójcze (wirocydy). inne
      2. ze względu na sposób oddziaływania na organizmy szkodliwe: − kontaktowe − żołądkowe − inhalacyjne − fungitoksyczne − fungistatyczne − desykujące − inhibitujące wzrost i rozwój, inne
      3. ze względu na sposób zachowania się na roślinie: − powierzchniowe − wgłębne − systemiczne, inne
    6. opisuje czynniki warunkujące skuteczne działanie środków ochrony roślin:
      1. dobór środka ochrony roślin
      2. termin przeprowadzenia zabiegu
      3. dawka środka ochrony roślin
      4. warunki atmosferyczne
      5. łączne stosowanie agrochemikaliów
  • Kryteria weryfikacji (12)
    1. opisuje działanie organizmów szkodliwych i sposób ich zwalczania, w tym:
      1. organizmów chorobotwórczych, w tym organizmów wytwarzających mykotoksyny
      2. chwastów
      3. szkodników
    2. opisuje metody ochrony roślin, w tym agrotechniczną, hodowlaną, mechaniczną, fizyczną, biologiczną, chemiczną oraz kwarantannę
    3. wyjaśnia podstawowe wymagania integrowanej ochrony roślin, integrowanej produkcji i rolnictwa ekologicznego, w tym:
      1. ograniczanie występowania organizmów szkodliwych przez:  właściwy płodozmian i agrotechnikę  stosowanie odmian odpornych i tolerancyjnych oraz materiału siewnego wytworzonego i poddanego ocenie zgodnie z przepisami o nasiennictwie  właściwe nawożenie i nawadnianie  przestrzeganie zasad higieny fitosanitarnej  ochronę i introdukcję organizmów pożytecznych, w szczególności pszczoły miodnej
      2. planowanie zabiegów ochrony roślin w oparciu o:  monitorowanie organizmów szkodliwych, progi szkodliwości organizmów szkodliwych  programy wspomagania decyzji w ochronie roślin  doradztwo
      3. przeciwdziałanie powstawaniu odporności organizmów szkodliwych na środki ochrony roślin
    4. wyjaśnia zasady dobrej praktyki ochrony roślin
    5. opisuje sposób zwalczania szkodników artykułów rolno-spożywczych
    6. określa sposoby stosowania środków ochrony roślin w zależności od ich formy użytkowej: opryskiwanie, zaprawianie, rozsiewanie, podlewanie, gazowanie, zamgławianie, sublimowanie, zwabianie
    7. opisuje sposoby stosowania środków ochrony roślin do dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji pomieszczeń i magazynów
    8. przygotowuje opryskiwacz do pracy, w tym:
      1. sprawdza stan techniczny poszczególnych urządzeń opryskiwacza pod względem ich wpływu na jakość wykonania zabiegu
      2. kalibruje opryskiwacz
      3. dobiera parametry pracy i reguluje opryskiwacz
      4. dobiera rozpylacze
    9. zapobiega znoszeniu cieczy roboczej podczas zabiegu oraz skażeniom punktowym środkami ochrony roślin
    10. określa sposoby informowania o planowanych zabiegach z użyciem sprzętu agrolotniczego
    11. potwierdza sprawność techniczną sprzętu przeznaczonego do stosowania środków ochrony roślin
    12. stosuje opryskiwacz ciągnikowy polowy i sadowniczy zgodnie z przepisami prawa
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa sposób oddziaływania środków ochrony roślin na organizmy pożyteczne, w szczególności pszczołę miodną, i sposoby ograniczania ryzyka
    2. opisuje zmiany zachodzące w środowisku na skutek stosowania środków ochrony roślin i sposoby ograniczania tych zmian
    3. opisuje środki ochrony środowiska wodnego i wody pitnej, w tym:
      1. zasady doboru środków ochrony roślin pod względem wpływu na środowisko wodne i wodę pitną
      2. efektywne techniki stosowania środków ochrony roślin zapobiegające skażeniu wody
      3. stosowanie środków ochrony roślin w strefach ochronnych ujęć wody oraz na terenie uzdrowisk
      4. postępowanie ze środkami ochrony roślin i opróżnionymi opakowaniami po środkach ochrony roślin oraz pozostałościami cieczy użytkowej po zabiegu
    4. opisuje postępowanie z opryskiwaczem przed zabiegiem i po zabiegu wykonanym przy użyciu środków ochrony roślin
  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. określa zagrożenia dla zdrowia człowieka podczas obrotu środkami ochrony roślin, ich konfekcjonowania i stosowania
    2. opisuje drogi wchłaniania środków ochrony roślin do organizmu: doustną, skórną, oddechową i przez błonę śluzową
    3. opisuje środki ochrony indywidualnej i zasady ich użycia
    4. określa zasady prawidłowego przechowywania, pakowania i transportu środków ochrony roślin
    5. opisuje zasady profilaktyki, w tym:
      1. badania lekarskie
      2. wyposażenie apteczki pierwszej pomocy
      3. informacje o najbliższym podmiocie leczniczym oraz numery telefonów do ośrodków toksykologicznych
    6. wskazuje objawy zatrucia środkami ochrony roślin oraz pierwszą pomoc przy zatruciach tymi środkami lub w razie wystąpienia innych nagłych wypadków
    7. charakteryzuje przepisy przeciwpożarowe i zasady postępowania w czasie pożaru, w tym:
      1. przyczyny i rodzaje zagrożeń
      2. drogi pożarowe
    8. określa postępowanie w przypadku rozlania lub rozsypania środków ochrony roślin
    9. opisuje zasady ochrony pracy kobiet i ochrony pracy młodocianych

# ROL.03.5. Prowadzenie gospodarki pasiecznej

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje rodzaj, gatunek, podgatunek, rasę, linię pszczół
    2. opisuje i rozpoznaje gatunki i rasy pszczół
    3. określa stanowisko systematyczne rodzaju Apis
    4. wymienia cechy taksonomiczne ras pszczoły miodnej
    5. charakteryzuje cechy taksonomiczne ras pszczół
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. rozróżnia stadia rozwojowe czerwiu pszczelego
    2. opisuje budowę morfologiczną larw, poczwarki pszczoły
    3. rozpoznaje poszczególne osobniki pszczół na podstawie budowy morfologicznej
    4. wskazuje położenie poszczególnych narządów i układów pszczoły
    5. wymienia gruczoły związane z budową morfologiczną
    6. określa funkcję narządów i układów u pszczoły
    7. określa rolę ciała tłuszczowego u pszczół
    8. charakteryzuje procesy życiowe zachodzące w organizmach pszczół w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. wyjaśnia pojęcia: plaster pszczeli, trutowy, plaster jasny (dziewiczy), plaster brązowy, plastry ciemne (stare), matecznik, komórka robocza, komórka trutowa
    2. rozróżnia rodzaje komórek i plastrów pszczelich
    3. opisuje budowę gniazda pszczelego
    4. opisuje rolę poszczególnych osobników w rodzinie i ich wpływ na życie rodziny pszczelej
    5. opisuje biologię matki pszczelej i trutnia
    6. opisuje prace wykonywane przez pszczoły robotnice w różnych porach roku
    7. opisuje stany biologiczne rodziny pszczelej w różnych porach roku
    8. określa czynniki wpływające na rozwój rodziny pszczelej w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. wyjaśnia pojęcia: wartość użytkowa i hodowlana, cechy użytkowe i hodowlane, tempo czerwienia, obfitość czerwienia, długowieczność pszczół, intensywność gromadzenia zapasów, rojliwość, trzymanie się plastrów, wierność kwiatowa, zimotrwałość, siła rodziny, odporność na choroby
    2. opisuje cechy użytkowe i hodowlane pszczół
    3. opisuje cechy użytkowe zależne od matki, robotnic i od wzajemnego oddziaływania na siebie matki i robotnic
    4. ocenia wartość użytkową i hodowlaną pszczół i ich mieszańców
    5. oblicza wydajność miodową rodziny pszczelej
    6. prowadzi dokumentację hodowlaną
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. wyjaśnia pojęcia związane z zakładaniem pasieki, np. pasieczysko, pasieka, pracownia pasieczna, poidło dla pszczół, pasieka amatorska, profesjonalna, specjalistyczna, zasoby pożytkowe, pożytek, wziątek, węza, susz, woszczyna, ramka pracy
    2. wybiera miejsce na pasieczysko i pasiekę
    3. określa wielkość pasieki i typ ula
    4. urządza pasieczysko
    5. stosuje zasady zachowania się na pasieczysku
    6. prowadzi przegląd rodziny pszczelej w różnych porach roku
    7. szacuje siłę rodziny pszczelej, ilość czerwiu i zapasów pokarmowych w gnieździe pszczelim
    8. prowadzi zakup pszczół
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. dobiera narzędzia i sprzęt do prac pasiecznych
    2. dobiera narzędzia i sprzęt do przetwarzania i konfekcjonowania produktów pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. wyjaśnia pojęcia związane z rozwojem rodziny pszczelej w sezonie pasiecznym: przegląd rodziny pszczelej, wgląd, podkarmianie i dokarmianie pszczół, miodobranie, odkład, zsypaniec
    2. ocenia stan przezimowania rodzin pszczelich
    3. dobiera metody przyspieszania rozwoju rodzin pszczelich do istniejących warunków pogodowych i pożytkowych
    4. dobiera metody mające na celu wyrównanie siły rodzin pszczelich w pasiece
    5. oblicza zapotrzebowanie na plastry pszczele i ramki z węzą
    6. oblicza zapotrzebowanie rodziny pszczelej na pokarm zimowy
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wykonuje prace związane z rozwojem wiosennym i jesiennym rodzin pszczelich
    2. przeprowadza główny przegląd wiosenny i jesienny
    3. opisuje warunki dobrego rozwoju wiosennego i jesiennego rodzin pszczelich
    4. przygotowuje rodziny pszczele do zimowania
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. określa wpływ rójki na wydajność miodową rodzin i organizację pracy w pasiece
    2. charakteryzuje nastrój rojowy
    3. dobiera metody tworzenia nowych rodzin pszczelich
    4. identyfikuje sposoby racjonalnego rozmnażania rodzin pszczelich
    5. określa terminy tworzenia nowych rodzin pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. zapobiega nastrojowi rojowemu
    2. likwiduje nastrój rojowy w pasiece
    3. kontroluje budowę plastrów w ramce pracy
    4. tworzy nowe rodziny: odkłady, dzielenie rodzin „na pół lotu”, naloty, „z dwóch trzecich”
    5. pozyskuje pszczoły rojowe
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wyjaśnia pojęcia związane z wychowem i wymianą matek pszczelich: rodzina wychowująca, zarodowa, reprodukcyjna, piastująca, przyjmująca
    2. stosuje kalendarz wychowu matek pszczelich
    3. określa czynniki wpływające na wychów matek pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. przygotowuje rodziny pszczele do wychowu
    2. prowadzi wychów matek pszczelich z wykorzystaniem naturalnych komórek pszczelich oraz sztucznych miseczek
    3. brakuje mateczniki i matki pszczele
    4. przygotowuje uliki weselne i skrzynki do przetrzymywania matek pszczelich
    5. tworzy rodzinki pszczele
    6. obsługuje rodzinki weselne na trutowisku
    7. prowadzi wymianę matek pszczelich w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. określa cel i znaczenie wędrówek z pszczołami
    2. charakteryzuje zasady prowadzenia pasieki wędrownej
    3. dostosowuje pasiekę do gospodarki wędrownej
    4. wybiera stanowisko dla pasieki wędrownej
    5. prowadzi dokumentację ula kontrolnego
    6. stosuje przepisy prawa dotyczące przewozu pszczół i dzierżawy pasieczyska
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. przygotowuje rodziny pszczele do transportu
    2. transportuje rodziny pszczele w różnych porach doby
    3. opiekuje się rodzinami podczas wędrówki
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. opisuje czynniki chorobotwórcze u pszczół
    2. wymienia zawartość apteczki pasiecznej
    3. pobiera próbki pszczół, czerwiu i produktów pszczelich do badań
    4. określa zasady higienicznego prowadzenia pasieki
    5. opisuje choroby niezaraźliwe, zaraźliwe i pasożytnicze pszczół, czerwiu i produktów pasiecznych
    6. rozpoznaje choroby pszczół i produktów pasiecznych
    7. wymienia choroby pszczół zwalczane z urzędu
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. rozróżnia środki odkażające i lecznicze
    2. rozróżnia sposoby odkażania pasieki
    3. wymienia obowiązujące procedury postępowania w przypadku wystąpienia chorób zwalczanych z urzędu
    4. wskazuje przepisy prawa stosowane w przypadku wytruć pszczół środkami ochrony roślin
    5. sporządza protokół z wytruć pszczół
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. dezynfekuje ramki, plastry, ule oraz sprzęt pasieczny
    2. przesiedla rodziny pszczele
    3. wymienia sposoby zapobiegania chorobom niezaraźliwym i zaraźliwym pszczół i czerwiu
    4. zabezpiecza plastry pszczele przed szkodnikami
    5. wymienia sposoby zwalczania szkodników produktów pszczelich podczas magazynowania
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. określa wymagania stawiane pasiekom ekologicznym
    2. wybiera miejsce na pasieczysko i pasiekę dla pasieki ekologicznej
    3. dobiera pożytki i miejsca dla pasieki ekologicznej
    4. dobiera sprzęt pasieczny do pasieki ekologicznej
    5. opisuje biologiczne sposoby zwalczania chorób i szkodników pszczół
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. stosuje wymogi ekologiczne w prowadzeniu hodowli pszczół
    2. dokarmia i podkarmia rodziny pszczele pokarmami dozwolonymi w produkcji ekologicznej
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia kierunki produkcji pszczelarskiej
    2. opisuje produkty pasieczne: miód, pyłek kwiatowy, pierzga, propolis, mleczko pszczele, jad pszczeli, wosk
    3. określa termin miodobrania
    4. dobiera metody i sposoby pozyskiwania, konserwowania i przechowywania produktów pasiecznych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wykonuje miodobranie
    2. pozyskuje i konserwuje obnóża pyłkowe, pierzgę, mleczko pszczele, propolis i jad pszczeli
    3. prowadzi wytop, klarowanie i bielenie wosku
    4. przechowuje produkty pasieczne
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. prowadzi organoleptyczną ocenę produktów pszczelich
    2. określa zawartość wody w miodzie i pyłku
    3. określa zawartość sacharozy i HMF (hydroksymetylofurfuralu) w miodzie
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. definiuje pojęcia z zakresu przetwarzania produktów pszczelich: patoka, krupiec, brzeczka, kupażowanie, półtorak, dwójniak, trójniak, czwórniak
    2. opisuje przebieg dojrzewania i krystalizacji miodu
    3. dobiera technologię przetwarzania do produktów pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. dekrystalizuje miód pszczeli
    2. sporządza napoje alkoholowe i bezalkoholowe w oparciu o produkty pszczele
    3. przygotowuje wosk do wyrobu węzy
    4. przygotowuje formy do wyrobu świec woskowych i galanterii woskowej
    5. wyrabia węzę, świece i galanterię woskową
    6. sporządza preparaty z pierzgi, obnóży pyłkowych i propolisu
    7. kremuje miód
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. prowadzi konfekcjonowanie produktów pszczelich
    2. określa warunki przechowywania produktów pszczelich
    3. dobiera opakowania i etykiety do konfekcjonowania produktów pszczelich
    4. opisuje etykiety produktów pszczelich
    5. zabezpiecza produkty pszczele na czas transportu
    6. określa okres przechowywania i termin trwałości produktów pszczelich
    7. oblicza koszty opakowań i etykiet do konfekcjonowania produktów pszczelich
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wypełnia dokumentację sprzedaży produktów pszczelich
    2. sporządza ofertę handlową sprzedaży produktów pszczelich
    3. urządza stoisko handlowe z produktami pszczelimi
    4. wykonuje etykiety, ulotki, foldery promujące produkty pszczele
    5. stosuje przepisy dotyczące sprzedaży
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. oblicza dochody ze sprzedaży produktów pszczelich
    2. wylicza koszty związane z produkcją pszczelarską

# ROL.03.6. Prowadzenie chowu dziko żyjących pszczołowatych

  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. charakteryzuje dziko żyjące pszczołowate
    2. wymienia cechy taksonomiczne dziko żyjących pszczołowatych
    3. rozpoznaje dziko żyjące pszczołowate
    4. identyfikuje stanowisko systematyczne dziko żyjących pszczołowatych
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. rozróżnia stadia rozwojowe dziko żyjących pszczołowatych
    2. opisuje wygląd zewnętrzny dziko żyjących pszczołowatych
    3. opisuje budowę morfologiczną dziko żyjących pszczołowatych
    4. charakteryzuje postacie dziko żyjących pszczołowatych i rodzaje wykonywanej przez nie pracy
    5. rozpoznaje poszczególne osobniki dziko żyjących pszczołowatych na podstawie budowy morfologicznej
    6. określa funkcję narządów i układów u dziko żyjących pszczołowatych
    7. wskazuje położenie poszczególnych narządów i układów u dziko żyjących pszczołowatych
    8. opisuje procesy życiowe zachodzące w organizmach dziko żyjących pszczołowatych w różnych porach roku
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. określa miejsca gniazdowania dziko żyjących pszczołowatych
    2. rozpoznaje gniazda dziko żyjących pszczołowatych
    3. opisuje technikę budowania gniazda przez dziko żyjące pszczołowate
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa zasięg lotów roboczych dziko żyjących pszczołowatych
    2. opisuje dzienną aktywność dziko żyjących pszczołowatych
    3. określa efektywność zapylania przez poszczególne gatunki dziko żyjących pszczołowatych
    4. charakteryzuje wywóz dziko żyjących pszczołowatych na uprawy
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. opisuje warunki przygotowywania siedlisk dla dziko żyjących pszczołowatych
    2. rozróżnia metody chowu dziko żyjących pszczołowatych
    3. charakteryzuje zimowlę dziko żyjących pszczołowatych
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. prowadzi zasiedlanie siedlisk przygotowanych dla dziko żyjących pszczołowatych
    2. rozmnaża dziko żyjące pszczołowate
    3. prowadzi zimowlę dziko żyjących pszczołowatych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wypełnia dokumentację sprzedaży dziko żyjących pszczołowatych
    2. sporządza ofertę handlową sprzedaży dziko żyjących pszczołowatych
    3. urządza stoisko sprzedaży dziko żyjących pszczołowatych
    4. wykonuje ulotki, foldery promujące dziko żyjące pszczołowate

# ROL.03.7. Wykorzystywanie zasobów bazy pożytkowej

  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. charakteryzuje pożytki pszczele pod względem długości trwania, okresu występowania, źródła pochodzenia
    2. określa cel zapylania upraw przez pszczoły miodne
    3. wyjaśnia proces zapylania
    4. rozróżnia pożytki pszczele
    5. opisuje pożytki nektarowe
    6. rozróżnia rośliny miododajne i pyłkodajne
    7. rozpoznaje nasiona roślin miododajnych
    8. sporządza kalendarz kwitnienia roślin miododajnych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. oblicza wydajność nektarową, miodową i pyłkową roślin miododajnych
    2. wymienia surowce zbierane przez pszczoły
    3. oblicza zasoby bazy pożytkowej
    4. ocenia wydajność nektarową i miodową roślin poużytkowych na podstawie zasobów bazy pożytkowej
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia rośliny uprawiane specjalnie dla pszczół
    2. charakteryzuje technologię uprawy roślin miododajnych
    3. dobiera rośliny do poprawy bazy poużytkowej
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wykonuje cięcie drzew i krzewów miododajnych
    2. uprawia rośliny miododajne
    3. produkuje sadzonki roślin miododajnych
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. określa wpływ odległości pasieki od bazy pożytkowej na opłacalność produkcji pszczelarskiej
    2. oblicza odległość pasieki od bazy pożytkowej
    3. przewiduje wpływ odległości pasieki od bazy pożytkowej na opłacalność produkcji miodu
    4. określa potrzeby pokarmowe rodziny pszczelej w ciągu roku
    5. oblicza potrzeby pokarmowe rodziny pszczelej w ciągu roku
    6. rozróżnia naturalne i sztuczne pokarmy dla pszczół
    7. szacuje zasoby bazy pożytkowej w rejonie
    8. oblicza liczbę pni pszczelich możliwych do ustawienia na danym pożytku
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia właściwości fizykochemiczne spadzi
    2. wymienia wytwórców spadzi i ich rośliny żywicielskie
    3. określa specyfikę pożytków spadziowych
    4. wymienia warunki występowania spadzi na podstawie cyklu życiowego mszyc i czerwców

# ROL.03.8. Język obcy zawodowy

  • Kryteria weryfikacji (1)
    1. rozpoznaje oraz stosuje środki językowe w języku obcym nowożytnym umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:
      1. czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy
      2. narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych
      3. procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych
      4. formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych
      5. świadczonych usług, w tym obsługi klienta
    1. ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem
    2. z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie
    3. z dokumentacją związaną z danym zawodem
    4. z usługami świadczonymi w danym zawodzie
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu lub fragmentu wypowiedzi lub tekstu
    2. znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje
    3. rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu
    4. układa informacje w określonym porządku
    1. rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka
    2. rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi
    2. przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)
    3. wyraża i uzasadnia swoje stanowisko
    4. stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze
    5. stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
    1. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)
    2. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę
    2. uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia
    3. wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób
    4. prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi
    5. stosuje zwroty i formy grzecznościowe
    6. dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
    1. reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
    2. reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)
    2. przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym
    3. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym
    4. przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał, np. prezentację
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego
    2. współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe
    3. korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych
    4. identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy
    5. wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa
    6. upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
    1. wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem obcym nowożytnym
    2. współdziała w grupie
    3. korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym
    4. stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

# ROL.03.9. Kompetencje personalne i społeczne

  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. wymienia uniwersalne zasady etyki
    2. wyjaśnia, czym jest zasada (norma, reguła)
    3. wyjaśnia, czym jest plagiat
    4. stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania
    5. przestrzega tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
    6. przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas przetwarzania i przesyłania danych osobowych
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. opisuje techniki organizacji czasu pracy
    2. szacuje czas realizacji zadań
    3. realizuje działania w wyznaczonym czasie
    4. monitoruje realizację zaplanowanych działań
    5. dokonuje modyfikacji zaplanowanych działań
    6. dokonuje samooceny
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. wyjaśnia znaczenie zmiany dla rozwoju
    2. wskazuje przykłady wprowadzenia zmiany i ocenia skutki jej wprowadzenia
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia techniki radzenia sobie ze stresem
    2. wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy zawodowej
    3. wskazuje na wybranym przykładzie z wykonywania swoich zadań zawodowych pozytywne sposoby radzenia sobie z emocjami i stresem
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. opisuje umiejętności i kompetencje niezbędne w zawodzie
    2. analizuje własne kompetencje
    3. omawia możliwą dalszą ścieżkę rozwoju i awansu zawodowego
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wyjaśnia pojęcie komunikacji interpersonalnej
    2. wymienia rodzaje komunikatów stosowane w komunikacji interpersonalnej
    3. stosuje różne rodzaje komunikatów
    4. stosuje formy komunikacji werbalnej i niewerbalnej
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wspiera członków zespołu w realizacji zadań
    2. przyjmuje poglądy innych lub polemizuje z nimi
    3. wykorzystuje opinie i pomysły innych członków zespołu w celu usprawnienia pracy zespołu
    4. wprowadza rozwiązania techniczne I organizacyjne wpływające na poprawę warunków i jakość pracy
    5. komunikuje się ze współpracownikami

Skąd to bierzemy

Treść wymagań pochodzi z załącznika do rozporządzenia: Dz.U. 2019 poz. 991 (podstawy programowe kształcenia w zawodach: efekty kształcenia dla każdej kwalifikacji (10 nowelizacji, ostatnia Dz.U. 2026 poz. 1009)). Ta kwalifikacja zajmuje strony Dziennika Ustaw 3182-3198 (numeracja stron wydania, nie pliku PDF). Oficjalny PDF z Dziennika Ustaw. Przeniosła je maszyna, a zgodność każdego wymagania z tekstem PDF sprawdzaliśmy automatycznie. Dnia 10.11.2026 zestawienie było aktualne.

Co jest nasze: podział na działy i poziomy, lista „umiem”, wyszukiwarka i plan nauki. Czego nie zmieniamy: brzmienia wymagań ani ich numeracji. Wiążący jest zawsze tekst w Dzienniku Ustaw. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.

Dlaczego ta podstawa dotyczy egzaminu zawodowego?

Inne kwalifikacje z branży ROL

ROL.01 Jeździectwo i trening koniROL.02 Eksploatacja pojazdów, maszyn, urządzeń i…ROL.04 Prowadzenie produkcji rolniczejROL.05 Organizacja i prowadzenie przedsiębiorstwa w…ROL.06 Organizacja chowu i hodowli koniROL.07 Szkolenie i użytkowanie koniROL.08 Eksploatacja systemów mechatronicznych w…ROL.09 Organizacja i nadzorowanie produkcji…ROL.10 Organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczejROL.11 Prowadzenie chowu i inseminacji zwierzątROL.12 Wykonywanie weterynaryjnych czynności…