Zgłoś błąd lub brakujący arkusz

Napisz, jakiego arkusza szukasz (egzamin, przedmiot, rok, poziom) albo co jest nie tak z plikiem. Nie podawaj danych osobowych.

Podstawa programowa ROL.11: Prowadzenie chowu i inseminacji zwierząt

To oficjalny opis kwalifikacji ROL.11: czego masz się nauczyć (efekty kształcenia) i po czym egzaminator sprawdza, że to potrafisz (kryteria weryfikacji). Ułożyliśmy go w jednostki i dodaliśmy listę „umiem”, wyszukiwarkę oraz plan nauki.

Najkrócej

Kwalifikacja ROL.11 ma 92 efekty kształcenia w 15 jednostkach. Do każdego efektu podane są kryteria weryfikacji, czyli to, po czym egzaminator poznaje, że potrafisz.

Sprawdź się na egzaminie: Egzamin zawodowy ROL.11: klucze i materiały CKE.

Do czego przygotowuje ta kwalifikacja

Ogólne cele kształcenia. Egzamin sprawdza je przez konkretne efekty poniżej.

Pokaż cele
  1. Kwalifikacja przygotowuje do
    • prowadzenia chowu zwierząt gospodarskich i domowych
    • wykonywania zabiegów inseminacyjnych u bydła i świń

Spis jednostek

Technik weterynarii

Dz.U. 2019 poz. 991

Działy (Technik weterynarii) i liczba wymagań
JednostkaEfektów
ROL.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy 6
ROL.11.2. Określanie budowy anatomicznej i fizjologii zwierząt gospodarskich i domowych 3
ROL.11.3. Prowadzenie chowu zwierząt gospodarskich i domowych 10
ROL.11.4. Prowadzenie rozrodu i inseminacji zwierząt gospodarskich i domowych 9
ROL.11.5. Przygotowanie do kierowania pojazdem samochodowym w zakresie niezbędnym do uzyskania… 4
ROL.11.6. Język obcy zawodowy 6
ROL.11.7. Kompetencje personalne i społeczne 6
ROL.11.8. Organizacja pracy małych zespołów 4

Technik weterynarii

Dz.U. 2024 poz. 993 (zastąpienie podstawy)

Działy (Technik weterynarii) i liczba wymagań
JednostkaEfektów
ROL.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy 6
ROL.11.2. Podstawy anatomii i fizjologii zwierząt gospodarskich i domowych 3
ROL.11.3. Prowadzenie chowu zwierząt gospodarskich i domowych 10
ROL.11.4. Prowadzenie rozrodu i inseminacji zwierząt gospodarskich i domowych 9
ROL.11.5. Język obcy zawodowy 6
ROL.11.6. Kompetencje personalne i społeczne 6
ROL.11.7. Organizacja pracy małych zespołów 4

Efekty kształcenia i kryteria

Technik weterynarii

Dz.U. 2019 poz. 991

# ROL.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii obowiązujące w zawodzie
    2. wyjaśnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy oraz z ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią stosowane w aktach prawnych
    3. opisuje warunki bezpiecznego wykonywania zadań zawodowych
    4. przedstawia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wymienia zasady bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązujące w miejscach pracy i podczas wykonywania zadań zawodowych
    2. rozróżnia prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
    3. odczytuje informacje wynikające ze znaków zakazu, nakazu, ostrzegawcze, ewakuacyjne i ochrony przeciwpożarowej oraz sygnały alarmowe
    4. rozpoznaje środki gaśnicze po ich wyglądzie i oznakowaniu
    5. używa środków gaśniczych zgodnie z ich przeznaczeniem i instrukcją użycia
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. omawia zasady organizowania poszczególnych stanowisk pracy potrzebnych do wykonywania czynności zawodowych zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska
    2. dobiera sprzęt, narzędzia i materiały do zorganizowania poszczególnych stanowisk pracy
    3. monitoruje sprawność sprzętu oraz instalacji elektrycznej na stanowisku pracy
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. omawia czynniki szkodliwe, niebezpieczne i uciążliwe występujące w środowisku pracy, w tym podczas kontaktu ze zwierzętami, obsługi maszyn, sprzętu i narzędzi, kontaktu z materiałem biologicznym oraz substancjami chemicznymi
    2. omawia skutki działania na organizm człowieka czynników szkodliwych, niebezpiecznych i uciążliwych występujących w środowisku pracy
    3. wskazuje sposoby ograniczenia negatywnego wpływu czynników szkodliwych, niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka występujących w środowisku pracy
    4. opisuje objawy chorób zawodowych najczęściej występujących w zawodzie
    5. przedstawia zasady postępowania w przypadku wystąpienia choroby zawodowej
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wskazuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej na stanowisku pracy
    2. dobiera środki ochrony indywidualnej i zbiorowej do rodzaju zagrożeń występujących podczas wykonywanych zadań zawodowych
    3. opisuje zasady używania środków ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywanych zadań zawodowych
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego
    2. ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy objawów obserwowanych u poszkodowanego
    3. zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku
    4. układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
    5. powiadamia odpowiednie służby
    6. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie
    7. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. omdlenie, zawał, udar
    8. wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

# ROL.11.2. Określanie budowy anatomicznej i fizjologii zwierząt gospodarskich i domowych

  • Kryteria weryfikacji (12)
    1. wyjaśnia pojęcia dotyczące terminologii stosowanej w zakresie weterynarii i anatomii zwierząt
    2. stosuje obowiązujące polskie mianownictwo anatomiczne w zakresie mian ogólnych, położenia i kierunku, części i okolic ciała oraz poszczególnych układów anatomicznych
    3. opisuje charakterystyczne cechy budowy poszczególnych narządów i struktur anatomicznych zwierząt gospodarskich i domowych
    4. rozpoznaje poszczególne narządy i struktury anatomiczne zwierząt gospodarskich i domowych
    5. opisuje wzajemne przestrzenne położenie narządów i układów w poszczególnych okolicach ciała zwierząt gospodarskich i domowych
    6. wskazuje okolice i punkty topograficzne ciała u zwierząt gospodarskich i domowych
    7. wskazuje położenie narządów u zwierząt gospodarskich i domowych
    8. wskazuje przebieg ważniejszych naczyń krwionośnych i nerwów głowy, szyi i kończyn u zwierząt gospodarskich i domowych
    9. wskazuje rozmieszczenie węzłów chłonnych u poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich i domowych
    10. dobiera właściwe narzędzia do rodzaju preparowanych tkanek zwierzęcych
    11. preparuje narządy i tkanki poszczególnych układów anatomicznych zwierząt gospodarskich i domowych z zastosowaniem właściwej techniki
    12. rozpoznaje tkanki zwierzęce na preparatach mikroskopowych na podstawie opisu, na schematach, mikrofotografii, na podstawie charakterystycznych cech ich budowy
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. opisuje charakterystyczne cechy budowy układów anatomicznych zwierząt stanowiące różnice gatunkowe
    2. odróżnia układy anatomiczne zwierząt gospodarskich i domowych na podstawie charakterystycznych cech ich budowy
    3. odróżnia narządy anatomiczne zwierząt gospodarskich i domowych na podstawie charakterystycznych cech ich budowy z uwzględnieniem płci, wieku i stanu fizjologicznego
    4. wskazuje różnice w budowie układów i narządów anatomicznych ssaków i ptaków
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. nazywa procesy fizjologiczne zachodzące w organizmach zwierząt na podstawie opisu ich przebiegu
    2. przedstawia przebieg poszczególnych procesów fizjologicznych i działanie organizmu jako całości
    3. przedstawia powiązania funkcjonalne między narządami w obrębie układu oraz między układami narządów w obrębie organizmu
    4. stosuje zasady obserwacji zwierząt w celu określenia podstawowych parametrów życiowych i oceny funkcjonowania poszczególnych układów
    5. rozróżnia prawidłowe i nieprawidłowe parametry życiowe zwierząt gospodarskich i domowych z uwzględnieniem gatunku, płci, wieku i stanu fizjologicznego zwierząt
    6. wskazuje różnice w funkcjonowaniu poszczególnych narządów i układów zwierząt gospodarskich i domowych z uwzględnieniem gatunku, wieku i stanu fizjologicznego

# ROL.11.3. Prowadzenie chowu zwierząt gospodarskich i domowych

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wskazuje charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej, osobowości, stanu organizmu i produkcji charakterystyczne dla poszczególnych typów oraz kierunków użytkowania bydła, owiec, kóz, koni, świń, kur
    2. rozpoznaje typy i kierunki użytkowania bydła, owiec, kóz, koni, świń, kur
    3. posługuje się w mowie i piśmie oryginalnymi, pełnymi nazwami popularnych ras bydła, owiec, kóz, koni, świń, kur, psów i kotów
    4. rozpoznaje popularne rasy bydła, owiec, kóz, koni, świń, kur, psów i kotów
    5. rozpoznaje umaszczenie bydła, owiec, kóz, koni, świń, kur, psów i kotów
  • Kryteria weryfikacji (11)
    1. opisuje charakterystyczne cechy prawidłowej budowy zewnętrznej oraz wad pokroju bydła, koni i świń
    2. rozpoznaje prawidłową budowę zewnętrzną oraz wady pokroju bydła, koni i świń
    3. rozróżnia chody koni
    4. rozpoznaje kondycję wybranych zwierząt: krów mlecznych, koni i psów
    5. rozróżnia typy konstytucyjne zwierząt gospodarskich
    6. rozpoznaje typy temperamentu zwierząt gospodarskich i domowych
    7. rozpoznaje charakter zwierząt gospodarskich i domowych
    8. wyjaśnia na charakterystycznych przykładach wpływ konstytucji, temperamentu i charakteru zwierząt na ich użytkowanie
    9. dobiera narzędzia niezbędne do wykonania poszczególnych pomiarów zoometrycznych u bydła i koni
    10. wykonuje pomiary zoometryczne u bydła i koni z zastosowaniem właściwej techniki i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy
    11. określa dokładną masę ciała zwierząt za pomocą wagi oraz przybliżoną masę ciała bydła i świń za pomocą taśmy zoometrycznej
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. przedstawia zależności między poszczególnymi typami zachowań zwierząt a mechanizmami odpowiedzialnymi za ich wystąpienie
    2. wskazuje charakterystyczne cechy poszczególnych typów zachowań bydła, owiec, kóz, koni, świń, kur, psów i kotów
    3. przedstawia zasady prowadzenia obserwacji zachowania różnych gatunków zwierząt w celu uzyskania właściwego opisu i rozpoznania
    4. rozpoznaje stan fizjologiczny i emocjonalny zwierząt na podstawie ich zachowania
    5. wyjaśnia związki między bodźcami i reakcjami, na podstawie których można przewidzieć zachowanie zwierząt w określonych sytuacjach
    6. wyciąga wnioski z analizy zachowań zwierząt gospodarskich i domowych wywołanych określonymi bodźcami w celu eliminacji zachowań niepożądanych i niebezpiecznych
    7. wyciąga wnioski z analizy zachowań zwierząt gospodarskich i domowych w celu określenia ich stanu zdrowia
    8. wskazuje powiązanie warunków dobrostanu różnych gatunków i grup użytkowych zwierząt z ich potrzebami emocjonalnymi (psychicznymi) w aspekcie zachowań typowych dla gatunku
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. przedstawia przykłady czynników zewnętrznych (fizycznych, chemicznych, biologicznych) wpływających na zdrowie i produkcyjność zwierząt
    2. wyjaśnia na przykładach pozytywny oraz negatywny wpływ warunków utrzymania, czynników klimatycznych i glebowych na prawidłowy rozwój, zdrowie i produkcyjność zwierząt
    3. wykazuje związek między wpływem czynników zewnętrznych na organizm zwierzęcy a kształtowaniem optymalnego środowiska hodowlanego zwierząt gospodarskich i domowych
  • Kryteria weryfikacji (12)
    1. opisuje ogólny skład chemiczny pasz oraz znaczenie poszczególnych składników pokarmowych dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu zwierzęcego
    2. przedstawia przebieg przemian materii i energii oraz białek, tłuszczów i węglowodanów zachodzących w organizmie zwierzęcym z uwzględnieniem różnic gatunkowych
    3. opisuje czynniki wpływające na skład chemiczny, wartość pokarmową i strawność pasz oraz wyjaśnia ich wpływ na zdrowie, wykorzystanie pasz oraz efekty żywienia zwierząt
    4. wskazuje charakterystyczne cechy poszczególnych grup pasz oraz dodatków paszowych stosowanych w żywieniu zwierząt gospodarskich i domowych
    5. wykazuje zależność między prawidłowymi warunkami konserwowania i przechowywania pasz a ich jakością
    6. rozpoznaje pasze stosowane w żywieniu zwierząt gospodarskich i domowych, zioła, rośliny szkodliwe i trujące oraz zanieczyszczenia pasz domowych na podstawie opisu, na zdjęciach i w postaci próbek pasz
    7. ocenia organoleptycznie jakość pasz stosowanych w żywieniu zwierząt gospodarskich i domowych zgodnie z przyjętymi kryteriami oceny
    8. wykazuje zależności między zasadami racjonalnego żywienia zwierząt a zdrowiem, produkcyjnością i wynikami ekonomicznymi produkcji zwierzęcej
    9. opisuje systemy żywienia i określania wartości pokarmowej pasz dla przeżuwaczy, koni, świń i drobiu
    10. bilansuje przykładowe proste dawki pokarmowe dla bydła i świń z zachowaniem dopuszczalnych odchyleń
    11. sporządza preliminarz pasz dla zwierząt gospodarskich w oparciu o podane dane dotyczące grup zwierząt i dziennych dawek pokarmowych
    12. dobiera składniki karmy dla psów i kotów zgodnie z ich zapotrzebowaniem pokarmowym i specyfiką trawienia
  • Kryteria weryfikacji (11)
    1. planuje użytkowanie mleczne (krów, owiec i kóz), mięsne (bydła, świń, owiec, kóz i kur) oraz nieśne kur w aspekcie spełnienia wymagań weterynaryjnych
    2. planuje dobrostan poszczególnych grup technologicznych bydła, owiec, kóz, koni, świń i kur
    3. planuje warunki utrzymania psów i kotów
    4. planuje żywienie poszczególnych grup wiekowych i technologicznych zwierząt gospodarskich z wykorzystaniem aktualnie stosowanych metod i technik
    5. planuje żywienie poszczególnych grup wiekowych psów i kotów zgodnie z zapotrzebowaniem pokarmowym
    6. planuje warunki transportu zwierząt
    7. wskazuje istotne różnice między ekologicznym a konwencjonalnym chowem zwierząt gospodarskich
    8. wyjaśnia na przykładach pozytywny i negatywny wpływ chowu zwierząt gospodarskich na środowisko naturalne oraz podaje możliwości jego ochrony
    9. planuje przechowywanie i stosowanie nawozów naturalnych stałych i płynnych
    10. znakuje zwierzęta gospodarskie i domowe zgodnie z przepisami prawa, stosownymi instrukcjami oraz z wykorzystaniem dostępnych technik
    11. wypełnia prawidłowo, czytelnie i zgodnie z instrukcją obowiązujące druki dokumentów z zakresu spełnienia obowiązku rejestracji i identyfikacji zwierząt
    1. prowadzi chów zwierząt gospodarskich w celu pozyskania mleka
    2. prowadzi chów zwierząt gospodarskich w celu pozyskania mięsa
    3. prowadzi chów kur w celu pozyskania jaj
    4. charakteryzuje ekologiczne metody chowu zwierząt
    5. charakteryzuje wpływ chowu zwierząt gospodarskich na środowisko naturalne
    6. stosuje zasady identyfikacji i rejestracji zwierząt gospodarskich i towarzyszących
    7. stosuje przepisy dotyczące ochrony zwierząt
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. opisuje metody i techniki przeprowadzania dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji w miejscach przebywania zwierząt
    2. opisuje główne czynniki naruszające warunki higieniczne pomieszczeń oraz drogi ich rozprzestrzeniania
    3. rozpoznaje gryzonie oraz insekty naruszające warunki higieniczne pomieszczeń
    4. ocenia warunki higieniczne pomieszczeń w celu doboru właściwej metody przeprowadzenia zabiegu dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji
    5. przygotowuje roztwory biobójcze do wykonywania zabiegów specjalnych zgodnie z załączoną ulotką (instrukcją)
    6. dobiera niezbędny sprzęt i materiały oraz środki ochrony osobistej do rodzaju wykonywanego zabiegu specjalnego
    7. wykonuje zabiegi dezynfekcji, dezynsekcji i deratyzacji w miejscach przebywania zwierząt i pomieszczeniach pomocniczych, stosując różne metody i techniki oraz zasady bezpieczeństwa i higieny pracy
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wyjaśnia na przykładach sytuacje typowe i nietypowe wymagające poskramiania zwierząt gospodarskich i domowych
    2. opisuje stosowane techniki poskramiania zwierząt gospodarskich oraz domowych do zabiegów pielęgnacyjnych, zootechnicznych, czynności lekarsko-weterynaryjnych i innych
    3. rozpoznaje sprzęt i narzędzia wykorzystywane do poskramiania zwierząt gospodarskich i domowych
    4. dobiera niezbędny sprzęt oraz narzędzia do gatunku zwierzęcia, celu i planowanej metody i techniki wykonania poskramiania
    5. poskramia zwierzęta gospodarskie oraz domowe różnymi technikami, z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w różnych sytuacjach typowych i nietypowych
  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. opisuje poszczególne rodzaje zabiegów pielęgnacyjnych wykonywanych u bydła, koni, psów i kotów
    2. dobiera zabiegi pielęgnacyjne do gatunku, wieku, użytkowania, utrzymania i potrzeb zwierzęcia
    3. opisuje aktualnie stosowane metody i techniki wykonywania poszczególnych zabiegów pielęgnacyjnych u bydła, koni, psów i kotów
    4. ocenia aktualny stan zwierzęcia na podstawie jego wyglądu, postawy i zachowania w celu doboru zabiegu pielęgnacyjnego
    5. opracowuje harmonogram wykonywania cyklicznych zabiegów pielęgnacyjnych u bydła, koni, psów i kotów z uwzględnieniem przyjętych norm
    6. rozpoznaje sprzęt, narzędzia i materiały wykorzystywane do zabiegów pielęgnacyjnych skóry, sierści, racic, kopyt i pazurów, jamy ustnej
    7. dobiera sprzęt, narzędzia i materiały do zabiegów pielęgnacyjnych: skóry, sierści, gruczołu mlecznego i racic u bydła, skóry, sierści, kopyt i jamy ustnej u koni oraz skóry, sierści, uszu, oczu, jamy ustnej i pazurów u psów i kotów
    8. dobiera techniki wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych u bydła, koni, psów i kotów do bieżących potrzeb
    9. wykonuje zabiegi pielęgnacyjne u zwierząt aktualnie stosowanymi metodami i technikami z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. opisuje rodzaje, cel i częstotliwość wykonywania zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich
    2. dobiera zabiegi zootechniczne do gatunku, wieku, użytkowania, utrzymania i potrzeb zwierzęcia
    3. opisuje aktualnie stosowane metody i techniki wykonywania poszczególnych zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich
    4. sporządza terminarz wykonania planowanych zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich
    5. rozpoznaje sprzęt, narzędzia i materiały wykorzystywane do zabiegów zootechnicznych
    6. dobiera sprzęt, narzędzia i materiały niezbędne do wykonania poszczególnych zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich
    7. dobiera techniki wykonywania zabiegów zootechnicznych do gatunku zwierzęcia i rodzaju zabiegu
    8. wykonuje zabiegi zootechniczne u zwierząt gospodarskich aktualnie stosowanymi metodami i technikami z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy

# ROL.11.4. Prowadzenie rozrodu i inseminacji zwierząt gospodarskich i domowych

  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. opisuje budowę anatomiczną, topografię oraz funkcje układu rozrodczego samca i samicy zwierząt gospodarskich i domowych z uwzględnieniem różnic gatunkowych
    2. preparuje narządy układu rozrodczego samca i samicy z zastosowaniem właściwej techniki
    3. rozpoznaje narządy i struktury anatomiczne oraz topografię układu rozrodczego samca i samicy na rysunkach, schematach i materiale prosektoryjnym
    4. wykazuje związek funkcjonalny układu rozrodczego z układem dokrewnym i nerwowym
    5. przedstawia wpływ hormonów na rozwój samca i samicy oraz popędu płciowego u samców i przebieg cyklu płciowego u samicy
    6. opisuje przebieg oogenezy i spermatogenezy oraz budowę komórki jajowej i plemnika
    7. przedstawia przebieg cyklu rujowego u samic poszczególnych gatunków zwierząt, z uwzględnieniem działania hormonów biorących udział w jego regulacji
    8. opisuje przebieg zapłodnienia, rozwój zarodka i płodu oraz przedstawia rolę błon płodowych w okresie ciąży
    9. analizuje wpływ czynników wewnętrznych i zewnętrznych na przebieg ciąży
    1. porównuje budowę układów i narządów rozrodczych samca i samicy poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich i domowych
    2. analizuje fizjologię rozmnażania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich i domowych
    3. analizuje fizjologię ciąży poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich i domowych
    4. analizuje fizjologię porodu poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich i domowych
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. stosuje terminologię z zakresu rozrodu zwierząt
    2. przedstawia prawidłowe parametry rozrodu zwierząt gospodarskich i domowych
    3. dobiera zwierzęta gospodarskie (bydło, konie, świnie) do kojarzeń i krzyżowań zgodnie z ustalonymi kryteriami doboru
    4. przedstawia zasady przygotowania zwierząt gospodarskich i domowych do okresu rozrodczego (stanówki) i jego przebiegu
    5. przygotowuje plany pokryć i porodów u samic zwierząt gospodarskich i domowych zgodnie z obowiązującymi zasadami
    6. planuje termin zasuszenia i porodu na podstawie terminu krycia lub sztucznego unasienniania oraz przeprowadzonej obserwacji
    7. planuje terminy krycia lub sztucznego unasienniania samic zwierząt gospodarskich i domowych na podstawie przyjętych norm, przebiegu porodu i stanu zdrowia
  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. wyjaśnia podstawowe pojęcia z zakresu hodowli zwierząt
    2. przedstawia zadania instytucji odpowiedzialnych za prowadzenie hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich
    3. opisuje cele i etapy pracy hodowlanej
    4. opisuje rolę oraz podstawowe składowe programów hodowlanych
    5. wyjaśnia na przykładach wpływ różnych czynników na postęp hodowlany
    6. opisuje metody osiągania celu hodowlanego, oceny wartości użytkowej zwierząt gospodarskich oraz oceny wartości hodowlanej zwierząt
    7. przedstawia zasady wyboru reproduktorów na ojców potomstwa i samic na matki
    8. wykorzystuje informacje zawarte w dokumentacji hodowlanej zwierząt gospodarskich do planowania i prowadzenia rozrodu zwierząt
    9. stosuje przepisy prawa dotyczące hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich w zakresie wykonywanych czynności
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. podaje definicje oraz oblicza wskaźniki określające płodność i plenność zwierząt gospodarskich
    2. omawia przyczyny różnych postaci obniżonej płodności oraz niepłodności samic i samców
    3. opisuje etapy oceny płodności samca i samicy
    4. przedstawia warunki uznania zwierząt za przydatne do rozrodu
    5. opisuje stany patologiczne decydujące o obniżonej płodności, jałowości lub niepłodności samic oraz ograniczonym użyciu lub niezdatności samców do rozrodu
    6. wskazuje sposoby skutecznego zapobiegania niepłodności samic i samców
  • Kryteria weryfikacji (13)
    1. wskazuje sposoby i metody zwiększania płodności i plenności zwierząt gospodarskich i domowych
    2. opisuje metody i techniki wywoływania rui u samic zwierząt gospodarskich
    3. przedstawia zasady wyboru samców zwierząt gospodarskich i domowych do naturalnego krycia
    4. rozpoznaje charakterystyczne objawy rui u samic zwierząt gospodarskich i domowych
    5. rozpoznaje charakterystyczne objawy popędu płciowego u samców zwierząt gospodarskich i domowych
    6. wskazuje optymalny termin krycia na podstawie zaobserwowanych objawów rui
    7. opisuje stosowane systemy naturalnego krycia zwierząt
    8. opisuje przebieg prawidłowo przebiegającego aktu krycia u zwierząt gospodarskich i domowych
    9. kontroluje prawidłowość przebiegu aktu krycia u zwierząt gospodarskich i domowych, porównując go z przebiegiem fizjologicznym
    10. przedstawia wymagania weterynaryjne dla punktu kopulacyjnego dla zwierząt gospodarskich określone w przepisach prawa
    11. wypełnia prawidłowo, czytelnie i zgodnie z instrukcją druki dokumentów potwierdzających krycie samic zwierząt
    12. przedstawia zasady przechowywania i obiegu dokumentów potwierdzających krycie samic zwierząt gospodarskich i domowych
    13. opisuje najczęściej występujące choroby zwierząt przenoszone drogą płciową
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. przedstawia przykłady zastosowania metod biotechnologii w rozrodzie zwierząt
    2. wyjaśnia, na czym polegają metody regulacji płci zwierząt
    3. wyjaśnia, na czym polega pozaustrojowa produkcja zarodków
    4. przedstawia kolejne etapy przebiegu transferu zarodków u bydła
    5. wyjaśnia, na czym polega proces kriokonserwacji gamet i zarodków
  • Kryteria weryfikacji (14)
    1. przedstawia zasady wyboru, utrzymania, żywienia i użytkowania samców zwierząt gospodarskich do inseminacji
    2. opisuje zasady, metody i techniki pobierania nasienia od samców zwierząt gospodarskich i domowych
    3. opisuje poszczególne etapy postępowania z nasieniem pobranym od samców zwierząt gospodarskich i domowych
    4. przedstawia przepisy prawa dotyczące obrotu i wykorzystania nasienia zwierząt gospodarskich
    5. przedstawia kryteria doboru nasienia buhaja i knura do planowanego zabiegu sztucznego unasienniania
    6. posługuje się katalogami buhajów i knurów w zakresie wykorzystania danych do doboru dawcy nasienia zgodnie z przyjętymi założeniami
    7. stosuje zasady zakupu, przechowywania i transportu nasienia buhaja i knura zgodnie z przepisami prawa
    8. przechowuje i transportuje nasienie buhaja i knura zgodnie z określonymi warunkami weterynaryjnymi
    9. przeprowadza wywiad inseminacyjny z posiadaczem samic bydła i świń zgodnie z obowiązującymi kryteriami
    10. podejmuje decyzje dotyczące unasienniania samic bydła i świń, na podstawie przeprowadzonego wywiadu inseminacyjnego, objawów rui i przeprowadzonego badania rektalnego lub badań dodatkowych
    11. rozpoznaje sprzęt, narzędzia i materiały aktualnie stosowane w sztucznym unasiennianiu samic bydła i świń
    12. dobiera sprzęt i materiały niezbędne do wykonania zabiegu sztucznego unasienniania samic bydła i świń aktualnie stosowanymi technikami
    13. wykonuje zabieg unasienniania samic bydła i świń aktualnie stosowanymi technikami zgodnie z instrukcją postępowania
    14. prowadzi dokumentację związaną z wykonywaniem zabiegów sztucznego unasienniania samic bydła i świń
    1. doradza w zakresie doboru nasienia buhaja i knura zgodnie z oczekiwaniami klienta
    2. ustala gotowość samicy bydła i świń do unasienniania
    3. stosuje dostępne techniki wykonywania sztucznego unasienniania samic bydła i świń
    4. prowadzi dokumentację zabiegów sztucznego unasienniania samic bydła i świń
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. przedstawia najczęstsze przyczyny nieprawidłowego rozwoju zarodka i płodu, poronień oraz przedwczesnych porodów u zwierząt gospodarskich i domowych
    2. wskazuje sposoby zapobiegania poronieniom i przedwczesnym porodom
    3. stosuje zasady postępowania w przypadku poronienia u zwierząt gospodarskich i domowych
    4. opisuje przeszkody porodowe ze strony matki i płodu
    5. rozpoznaje prawidłowe i nieprawidłowe ułożenia, położenia i postawy płodów u samic zwierząt gospodarskich i domowych
  • Kryteria weryfikacji (12)
    1. opisuje fizjologiczne objawy ciąży i porodu u samic zwierząt gospodarskich i zwierząt domowych
    2. rozpoznaje ciążę u zwierząt gospodarskich i domowych aktualnie stosowanymi metodami i technikami
    3. przedstawia zasady opieki nad ciężarną samicą zwierząt gospodarskich i domowych z uwzględnieniem zdrowia samicy oraz rozwijającego się płodu
    4. klasyfikuje poród jako fizjologiczny lub patologiczny, na podstawie obserwacji przebiegu jego kolejnych etapów
    5. dobiera sprzęt, narzędzia i środki niezbędne do rodzaju udzielanej pomocy podczas porodu niewymagającego cięcia płodu lub zabiegu chirurgicznego, u różnych gatunków zwierząt
    6. udziela pomocy porodowej podczas porodu niewymagającego cięcia płodu lub zabiegu chirurgicznego u zwierząt gospodarskich i domowych z zastosowaniem właściwej techniki i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy
    7. przygotowuje zestaw narzędzi i środków niezbędnych do wykonania zabiegów położniczych podczas trudnego porodu u samic różnych gatunków zwierząt
    8. asystuje lekarzowi weterynarii podczas wykonywania zabiegów położniczych w trakcie trudnego porodu u samic różnych gatunków zwierząt, według ustalonych zasad
    9. wdraża algorytm postępowania z noworodkami zwierząt gospodarskich i domowych bezpośrednio po porodzie
    10. wykazuje zależność między warunkami utrzymania i żywienia samic zwierząt gospodarskich i domowych w okresie okołoporodowym a ich zdrowiem
    11. ocenia warunki dobrostanu samic i noworodków na podstawie porównania ich z obowiązującymi normami
    12. udziela pierwszej pomocy w najczęściej występujących schorzeniach samic w okresie okołoporodowym oraz schorzeniach noworodków u różnych gatunków zwierząt, zgodnie z ustalonymi procedurami

# ROL.11.5. Przygotowanie do kierowania pojazdem samochodowym w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B

  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wyjaśnia wpływ stanu technicznego pojazdu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym
    2. określa zakres czynności kontrolno-obsługowych pojazdu samochodowego
    3. interpretuje wskazania przyrządów kontrolno-pomiarowych pojazdów samochodowych
    4. ocenia stan techniczny pojazdu samochodowego
  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. wyjaśnia ogólne zasady ruchu drogowego
    2. wyjaśnia zasady postępowania podczas kolizji i wypadku
    3. stosuje zasady udzielania pierwszej pomocy osobom poszkodowanym w wypadku drogowym
    4. określa i stosuje przepisy prawa dotyczące ruchu pojazdów samochodowych
    5. stosuje przepisy ruchu drogowego podczas przejazdu przez skrzyżowania
    6. stosuje przepisy ruchu drogowego dotyczące pierwszeństwa przejazdu
    7. stosuje przepisy ruchu drogowego dotyczące włączania się do ruchu
    8. stosuje dopuszczalne prędkości jazdy pojazdów na poszczególnych kategoriach dróg
    9. interpretuje znaczenie znaków drogowych
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. stosuje zasady kierowania pojazdami w ruchu drogowym
    2. interpretuje znaczenie nadawanych sygnałów drogowych
    3. stosuje zasady bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wykonuje czynności codziennej obsługi pojazdu samochodowego
    2. wyjaśnia przepisy prawa dotyczące rejestracji pojazdu samochodowego i badań technicznych
    3. przygotowuje miejsce pracy kierowcy zgodnie z zasadami ergonomii
    4. prowadzi pojazd samochodowy w różnych warunkach drogowych

# ROL.11.6. Język obcy zawodowy

  • Kryteria weryfikacji (1)
    1. rozpoznaje oraz stosuje środki językowe w języku obcym nowożytnym umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:
      1. czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy
      2. narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych
      3. procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych
      4. formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych
      5. świadczonych usług, w tym obsługi klienta
    1. ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem
    2. z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie
    3. z dokumentacją związaną z danym zawodem
    4. z usługami świadczonymi w danym zawodzie
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu lub fragmentu wypowiedzi lub tekstu
    2. odszukuje w wypowiedzi lub tekście określone informacje
    3. rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu
    4. układa informacje w określonym porządku
    1. rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka
    2. rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi
    2. przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)
    3. wyraża i uzasadnia swoje stanowisko
    4. stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze
    5. stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
    1. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)
    2. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę
    2. uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia
    3. wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób
    4. prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi
    5. pyta o upodobania i intencje innych osób
    6. proponuje, zachęca
    7. stosuje zwroty i formy grzecznościowe
    8. dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
    1. reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
    2. reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)
    2. przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym
    3. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym
    4. przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał, np. prezentację
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego
    2. współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe
    3. korzysta z tekstów w języku obcym nowożytnym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych
    4. identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy
    5. wykorzystuje kontekst (tam gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa
    6. upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
    1. wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem obcym nowożytnym
    2. współdziała w grupie
    3. korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym
    4. stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

# ROL.11.7. Kompetencje personalne i społeczne

  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wyjaśnia, czym jest zasada (norma, reguła) moralna i podaje przykłady zasad (norm, reguł) moralnych
    2. rozróżnia etyczne i nieetyczne zachowania w zawodzie
    3. stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w swoim środowisku
    4. właściwie interpretuje odpowiedzialność w stosunku do zwierzęcia i jego właściciela oraz w stosunku do społeczeństwa i środowiska
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa możliwości wykorzystania własnej kreatywności w wykonywaniu zadań zawodowych
    2. opisuje proces wprowadzania zmiany
    3. działa w sytuacji zmiany (np. warunków pracy, stanu pacjenta, metod i technik wykonywania czynności, sprzętu, materiałów, środków stosowanych w realizacji zadań zawodowych, czynników pozazawodowych)
    4. przedstawia sposoby rozwiązywania konfliktów oraz analizuje ich zalety i wady
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy w zawodzie
    2. omawia czynniki stresogenne
    3. opisuje konsekwencje długotrwałego pozostawania pod wpływem stresu
    4. określa najczęściej stosowane techniki radzenia sobie ze stresem i obniżania jego poziomu
    5. opisuje różne formy zachowań asertywnych w radzeniu sobie ze stresem
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje umiejętności i kompetencji zawodowe
    2. uzasadnia znaczenie kształcenia ustawicznego, aktualizowania wiedzy i umiejętności zawodowych
    3. planuje ścieżkę własnego rozwoju na podstawie analizy własnych kompetencji i umiejętności zawodowych
    4. dobiera formy doskonalenia zawodowego do swoich potrzeb i możliwości
    5. uzasadnia konieczność maksymalnego wykorzystania umiejętności zawodowych, w celu podwyższania jakości opieki weterynaryjnej, dobrostanu zwierząt i zdrowia publicznego
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas przetwarzania i przesyłania danych osobowych
    2. przechowuje dane osobowe klientów zgodnie z przepisami prawa
    3. przedstawia konsekwencje wynikające z naruszenia tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
    4. omawia znaczenie przestrzegania zasady zaufania i poszanowania prywatności w wykonywaniu zadań zawodowych
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje ogólne zasady komunikacji interpersonalnej
    2. właściwie interpretuje mowę ciała w komunikacji
    3. stosuje aktywne metody słuchania
    4. udziela odpowiedzi językiem zrozumiałym, odpowiednim do sytuacji
    5. współpracuje z przedstawicielami innych zawodów w zakresie ochrony zdrowia publicznego

# ROL.11.8. Organizacja pracy małych zespołów

  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. omawia metody i techniki pracy w grupie najskuteczniejsze w pracy w zawodzie
    2. uzasadnia celowość planowania pracy zespołu wykonującego przydzielone zadania w zawodzie
    3. planuje wykonanie zadania zgodnie z dokonaną oceną możliwości finansowych i w określonym czasie
    4. wyznacza jasno określone cele pracy zespołu w zależności od rodzaju wykonywanej pracy zespołowej
    5. analizuje kompetencje poszczególnych członków zespołu do wykonania zadania
    6. dobiera członków do zespołu zgodnie z ich kompetencjami
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. przedstawia strategie kierowania zespołem
    2. wskazuje cechy skutecznego menedżera i lidera grupy
    3. opisuje zakres obowiązków kierownika zespołu realizującego przydzielone zadanie
    4. wyznacza kolejne etapy pracy zespołu wykonującego przydzielone zadanie
    5. kieruje pracą zespołu z uwzględnieniem indywidualności jednostki i grupy
    6. ocenia przebieg wykonywanego zadania, wyciąga wnioski i dokonuje zmian w jego przebiegu
    7. motywuje członków zespołu do efektywnego wykonywania przydzielonych zadań
    8. przewiduje konsekwencje podejmowanych decyzji w kierowaniu pracy zespołu
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. podaje przykłady wpływu postępu technicznego na doskonalenie jakości pracy w zawodzie
    2. wyszukuje informacje na temat stosowanych rozwiązań technicznych i organizacyjnych poprawiających warunki i jakość pracy
    3. wskazuje argumenty za i przeciw wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań technicznych i organizacyjnych w wykonywanej pracy
    4. podaje przykłady wpływu właściwej i niewłaściwej organizacji pracy zespołu na osiągane efekty
    5. planuje wyposażenie stanowiska pracy w nowoczesne rozwiązania techniczne (sprzęt, narzędzia)
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    2. wyszukuje informacje udostępniane przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    3. opisuje zakres usług oferowanych przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa w kontekście możliwości ich wykorzystania 245

Technik weterynarii

Dz.U. 2024 poz. 993 (zastąpienie podstawy)

# ROL.11.1. Bezpieczeństwo i higiena pracy

  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wymienia przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska i ergonomii obowiązujące w zawodzie
    2. wyjaśnia pojęcia związane z bezpieczeństwem i higieną pracy oraz z ochroną przeciwpożarową, ochroną środowiska i ergonomią stosowane w aktach prawnych
    3. opisuje warunki bezpiecznego wykonywania zadań zawodowych
    4. przedstawia zadania i uprawnienia instytucji oraz służb działających w zakresie ochrony pracy i ochrony środowiska
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wymienia zasady bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązujące w miejscach pracy i podczas wykonywania zadań zawodowych
    2. rozróżnia prawa i obowiązki pracownika oraz pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy
    3. odczytuje informacje wynikające ze znaków zakazu, nakazu, ostrzegawczych, ewakuacyjnych i ochrony przeciwpożarowej oraz sygnałów alarmowych
    4. rozpoznaje środki gaśnicze po ich wyglądzie i oznakowaniu
    5. używa środków gaśniczych zgodnie z ich przeznaczeniem i instrukcją użycia
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. omawia zasady organizowania poszczególnych stanowisk pracy potrzebnych do wykonywania czynności zawodowych zgodnie z wymaganiami ergonomii oraz przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska
    2. dobiera sprzęt, narzędzia i materiały do zorganizowania poszczególnych stanowisk pracy
    3. monitoruje sprawność sprzętu oraz instalacji elektrycznej na stanowisku pracy
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. omawia czynniki szkodliwe, niebezpieczne i uciążliwe występujące w środowisku pracy, w tym podczas kontaktu ze zwierzętami, obsługi maszyn, sprzętu i narzędzi, kontaktu z materiałem biologicznym oraz substancjami chemicznymi
    2. omawia skutki działania na organizm człowieka czynników szkodliwych, niebezpiecznych i uciążliwych występujących w środowisku pracy
    3. wskazuje sposoby ograniczenia negatywnego wpływu czynników szkodliwych, niebezpiecznych i uciążliwych na organizm człowieka występujących w środowisku pracy
    4. opisuje objawy chorób zawodowych najczęściej występujących w zawodzie
    5. przedstawia zasady postępowania w przypadku wystąpienia choroby zawodowej
    6. dobiera środki dezynfekcyjne do wybranych czynników zakaźnych związanych ze zwalczaniem chorób zakaźnych zwierząt
    7. oblicza stężenia procentowe roztworów środków dezynfekujących stosowanych w ognisku choroby zakaźnej
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wskazuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej na stanowisku pracy
    2. dobiera środki ochrony indywidualnej i zbiorowej do rodzaju zagrożeń występujących podczas wykonywanych zadań zawodowych
    3. opisuje zasady używania środków ochrony indywidualnej i zbiorowej podczas wykonywanych zadań zawodowych
    4. stosuje środki ochrony indywidualnej i zbiorowej przy zwalczaniu chorób zakaźnych, np. rękawiczki, fartuchy, maski, buty ochronne, okulary ochronne, kombinezony
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. opisuje podstawowe symptomy wskazujące na stany nagłego zagrożenia zdrowotnego
    2. ocenia sytuację poszkodowanego na podstawie analizy obserwowanych u niego objawów
    3. zabezpiecza siebie, poszkodowanego i miejsce wypadku
    4. układa poszkodowanego w pozycji bezpiecznej
    5. powiadamia odpowiednie służby
    6. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w urazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. krwotok, zmiażdżenie, amputacja, złamanie, oparzenie
    7. prezentuje udzielanie pierwszej pomocy w nieurazowych stanach nagłego zagrożenia zdrowotnego, np. omdlenie, zawał, udar
    8. wykonuje resuscytację krążeniowo-oddechową na fantomie zgodnie z wytycznymi Polskiej Rady Resuscytacji i Europejskiej Rady Resuscytacji

# ROL.11.2. Podstawy anatomii i fizjologii zwierząt gospodarskich i domowych

  • Kryteria weryfikacji (14)
    1. rozróżnia:
      1. bydło domowe, świnie, owce, kozy, konie
      2. drób (kury, kaczki, gęsi, indyki)
      3. zajęczaki (króliki)
      4. zwierzęta dzikie utrzymywane w warunkach fermowych (jelenie szlachetne, jelenie sika, daniele, strusie) – zwane dalej w niniejszej podstawie programowej „zwierzętami gospodarskimi”
    2. rozróżnia zwierzęta domowe
    3. wyjaśnia pojęcia dotyczące terminologii stosowanej w zakresie weterynarii i anatomii zwierząt
    4. stosuje obowiązujące polskie mianownictwo anatomiczne w zakresie mian ogólnych, położenia i kierunku, części i okolic ciała oraz poszczególnych układów anatomicznych
    5. opisuje charakterystyczne cechy budowy poszczególnych narządów i struktur anatomicznych zwierząt gospodarskich i domowych
    6. rozpoznaje poszczególne narządy i struktury anatomiczne zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    7. opisuje wzajemne przestrzenne położenie narządów i układów w poszczególnych okolicach ciała zwierząt gospodarskich i domowych
    8. wskazuje okolice i punkty topograficzne ciała u zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    9. wskazuje położenie narządów u zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    10. wskazuje przebieg ważniejszych naczyń krwionośnych i nerwów głowy, szyi i kończyn u zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    11. wskazuje rozmieszczenie węzłów chłonnych u poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    12. dobiera właściwe narzędzia do rodzaju preparowanych tkanek zwierzęcych
    13. preparuje narządy i tkanki poszczególnych układów anatomicznych zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, z zastosowaniem właściwej techniki
    14. rozpoznaje tkanki zwierzęce na preparatach mikroskopowych na podstawie opisu, na schematach, mikrofotografii, na podstawie charakterystycznych cech budowy zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. opisuje charakterystyczne cechy budowy układów anatomicznych zwierząt stanowiące różnice gatunkowe
    2. opisuje różnice między układami anatomicznymi zwierząt gospodarskich i domowych na podstawie charakterystycznych cech ich budowy
    3. rozróżnia narządy anatomiczne zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, na podstawie charakterystycznych cech ich budowy, z uwzględnieniem płci, wieku i stanu fizjologicznego
    4. wskazuje różnice w budowie układów i narządów anatomicznych ssaków i ptaków
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. nazywa procesy fizjologiczne zachodzące w organizmach zwierząt na podstawie opisu ich przebiegu
    2. opisuje przebieg poszczególnych procesów fizjologicznych i działanie organizmu jako całości
    3. przedstawia powiązania funkcjonalne między narządami w obrębie układu oraz między układami narządów w obrębie organizmu
    4. stosuje procedury obserwacji zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, w celu określenia podstawowych parametrów życiowych i oceny funkcjonowania poszczególnych układów
    5. rozróżnia prawidłowe i nieprawidłowe parametry życiowe zwierząt gospodarskich i domowych, z uwzględnieniem gatunku, płci, wieku i stanu fizjologicznego
    6. wskazuje różnice w funkcjonowaniu poszczególnych narządów i układów zwierząt gospodarskich i domowych, z uwzględnieniem gatunku, wieku i stanu fizjologicznego

# ROL.11.3. Prowadzenie chowu zwierząt gospodarskich i domowych

  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wskazuje charakterystyczne cechy budowy zewnętrznej, osobowości, stanu organizmu i produkcji charakterystyczne dla poszczególnych typów oraz kierunków użytkowania zwierząt gospodarskich
    2. rozpoznaje typy i kierunki użytkowania zwierząt gospodarskich
    3. posługuje się w mowie i piśmie oryginalnymi, pełnymi nazwami popularnych ras zwierząt gospodarskich i zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    4. rozpoznaje popularne rasy zwierząt gospodarskich i zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    5. rozpoznaje umaszczenie zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, owce, kozy, konie, świnie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje charakterystyczne cechy prawidłowej budowy zewnętrznej oraz wad pokroju bydła, koni i świń
    2. rozpoznaje prawidłową budowę zewnętrzną oraz wady pokroju zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, konie i świnie
    3. rozpoznaje kondycję wybranych zwierząt: bydła mlecznego oraz bydła opasowego, koni sportowych i ciężkich oraz psów
    4. dobiera narzędzia niezbędne do wykonania poszczególnych pomiarów zoometrycznych u bydła i koni
    5. określa masę ciała zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, za pomocą wagi, oraz masę ciała bydła i świń za pomocą taśmy zoometrycznej
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. przedstawia zależności między poszczególnymi typami zachowań zwierząt gospodarskich i domowych a mechanizmami odpowiedzialnymi za ich wystąpienie
    2. wskazuje charakterystyczne cechy poszczególnych typów zachowań zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, owce, kozy, konie, świnie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    3. przedstawia zasady prowadzenia obserwacji zachowania różnych gatunków zwierząt gospodarskich i domowych w celu uzyskania właściwego opisu i rozpoznania
    4. rozpoznaje stan fizjologiczny i emocjonalny zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, owce, kozy, konie, świnie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, na podstawie ich zachowania
    5. wyjaśnia związki między bodźcami i reakcjami, na podstawie których można przewidzieć zachowanie zwierząt w określonych sytuacjach
    6. analizuje zachowania zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, pod względem bodźców niepożądanych i niebezpiecznych
    7. określa stan zdrowia zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, na podstawie analizy ich zachowań
    8. wyjaśnia wpływ dobrostanu zwierząt na zachowania typowe dla gatunku
  • Kryteria weryfikacji (2)
    1. podaje przykłady czynników zewnętrznych (fizycznych, chemicznych, biologicznych) wpływających na zdrowie i produkcyjność zwierząt
    2. wyjaśnia na przykładach wpływ utrzymania zwierząt na ich dobrostan
  • Kryteria weryfikacji (12)
    1. opisuje skład chemiczny pasz oraz znaczenie poszczególnych składników pokarmowych dla prawidłowego rozwoju i funkcjonowania organizmu zwierzęcego
    2. opisuje przebieg przemian materii i energii oraz białek, tłuszczów i węglowodanów zachodzących w organizmie zwierzęcym, z uwzględnieniem różnic gatunkowych
    3. opisuje czynniki wpływające na skład chemiczny, wartość pokarmową i strawność pasz oraz wyjaśnia ich wpływ na zdrowie, wykorzystanie pasz oraz efekty żywienia zwierząt
    4. wskazuje charakterystyczne cechy poszczególnych grup pasz oraz dodatków paszowych stosowanych w żywieniu zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    5. wykazuje zależność między prawidłowymi warunkami konserwowania i przechowywania pasz a ich jakością
    6. rozpoznaje pasze stosowane w żywieniu zwierząt gospodarskich i domowych, zioła, rośliny szkodliwe i trujące oraz zanieczyszczenia pasz domowych na podstawie opisu, na zdjęciach i na podstawie próbek pasz
    7. ocenia organoleptycznie jakość pasz stosowanych w żywieniu zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, zgodnie z przyjętymi kryteriami oceny
    8. wykazuje zależności między zasadami racjonalnego żywienia zwierząt a zdrowiem, produkcyjnością i wynikami ekonomicznymi produkcji zwierzęcej
    9. opisuje systemy żywienia i określania wartości pokarmowej pasz dla przeżuwaczy, koni, świń i drobiu
    10. bilansuje przykładowe proste dawki pokarmowe dla zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło i świnie, z zachowaniem dopuszczalnych odchyleń
    11. sporządza preliminarz pasz dla zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, w oparciu o podane dane dotyczące grup zwierząt i dziennych dawek pokarmowych
    12. dobiera składniki karmy dla psów i kotów zgodnie z ich zapotrzebowaniem pokarmowym i specyfiką trawienia
  • Kryteria weryfikacji (14)
    1. opisuje ekologiczne metody chowu zwierząt gospodarskich
    2. opisuje wpływ chowu zwierząt gospodarskich na środowisko naturalne
    3. stosuje przepisy prawa krajowego i unijnego w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt
    4. stosuje przepisy prawa krajowego i unijnego dotyczące ochrony zdrowia zwierząt
    5. planuje użytkowanie:
      1. mleczne zwierząt gospodarskich, takich jak: krowy, owce i kozy
      2. mięsne zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, świnie, owce, kozy i kury
      3. nieśne kur z uwzględnieniem konieczności spełnienia wymagań weterynaryjnych
    6. układa plan żywieniowy dla grup wiekowych i technologicznych zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, z wykorzystaniem aktualnie stosowanych metod i technik
    7. układa plan żywieniowy dla grup wiekowych zwierząt gospodarskich zgodnie z zapotrzebowaniem pokarmowym
    8. planuje warunki transportu zwierząt
    9. wskazuje różnice między ekologicznym a konwencjonalnym chowem zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury
    10. opisuje warunki przechowywania i stosowania nawozów naturalnych stałych i płynnych
    11. opisuje zasady rejestracji zwierząt i terminy na dokonanie zgłoszeń zdarzeń dotyczących zwierząt do komputerowej bazy danych zwierząt lądowych zgodnie z przepisami prawa
    12. opisuje obowiązki właścicieli lub posiadaczy zwierząt dotyczące warunków zaopatrzenia zwierząt w dokument identyfikacyjny oraz prowadzenia odpowiedniej dokumentacji w siedzibie stada
    13. kolczykuje bydło, owce, kozy
    14. opisuje sposób znakowania zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, konie, świnie, owce, kozy, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    1. krów, owiec i kóz – w celu pozyskania mleka,
    2. zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury – w celu pozyskania mięsa
    3. kur – w celu pozyskania jaj
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. opisuje metody, techniki i procedury przeprowadzania dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji w miejscach przebywania zwierząt gospodarskich i domowych
    2. wskazuje czynniki naruszające warunki higieniczne pomieszczeń inwentarskich i hodowlanych
    3. rozpoznaje gryzonie oraz insekty naruszające warunki higieniczne pomieszczeń
    4. przygotowuje roztwory biobójcze zgodnie z instrukcją producenta
    5. wykonuje zabiegi dezynsekcji, dezynfekcji i deratyzacji w miejscach utrzymywania zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, świnie, kury, oraz zwierząt domowych
    6. stosuje środki ochrony indywidualnej w ognisku choroby zakaźnej, np. rękawiczki, fartuchy, maski, buty ochronne, okulary ochronne, kombinezony
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. omawia rodzaje poskramiania zwierząt, np. manualne lub przy użyciu odpowiednich narzędzi
    2. stosuje techniki poskramiania zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, owce, kozy, konie, świnie, oraz zwierząt domowych, takich jak: koty, psy, ptaki
    3. rozpoznaje sprzęt i narzędzia wykorzystywane do poskramiania zwierząt gospodarskich i domowych
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. opisuje rodzaje zabiegów pielęgnacyjnych u zwierząt
    2. stosuje techniki wykonywania zabiegów pielęgnacyjnych u zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, konie, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    3. ocenia stan zwierzęcia na podstawie wyglądu, postawy i zachowania
    4. dobiera zabieg pielęgnacyjny do stanu zdrowia zwierzęcia
    5. opracowuje harmonogram cyklicznych zabiegów pielęgnacyjnych u zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, konie, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    6. wymienia sprzęt, narzędzia i materiały wykorzystywane do zabiegów pielęgnacyjnych skóry, sierści, racic, kopyt, pazurów i jamy ustnej
    7. dobiera sprzęt, narzędzia i materiały do zabiegów pielęgnacyjnych:
      1. skóry, sierści, gruczołu mlecznego i racic u bydła,
      2. skóry, sierści, kopyt i jamy ustnej u koni
      3. skóry, sierści, uszu, oczu, jamy ustnej i pazurów u zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. opisuje rodzaje, cel i częstotliwość wykonywania zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich i domowych
    2. dobiera zabiegi zootechniczne do gatunku, wieku, użytkowania, utrzymania i potrzeb zwierząt, takich jak świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, psy, koty
    3. opisuje aktualnie stosowane metody i techniki wykonywania poszczególnych zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich i domowych
    4. sporządza terminarz wykonania planowanych zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury
    5. wymienia sprzęt, narzędzia i materiały wykorzystywane do zabiegów zootechnicznych zwierząt gospodarskich i domowych
    6. dobiera sprzęt, narzędzia i materiały niezbędne do wykonania poszczególnych zabiegów zootechnicznych u zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury
    7. dobiera techniki wykonywania zabiegów zootechnicznych do gatunku zwierzęcia i rodzaju zabiegu

# ROL.11.4. Prowadzenie rozrodu i inseminacji zwierząt gospodarskich i domowych

  • Kryteria weryfikacji (15)
    1. opisuje budowę anatomiczną, topografię oraz funkcje układu rozrodczego samca i samicy zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, z uwzględnieniem różnic gatunkowych
    2. porównuje budowę układów i narządów rozrodczych samca i samicy poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    3. analizuje fizjologię rozmnażania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    4. analizuje fizjologię ciąży poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    5. analizuje fizjologię porodu poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    6. preparuje narządy układu rozrodczego samca i samicy z zastosowaniem technik preparacyjnych
    7. rozpoznaje narządy i struktury anatomiczne oraz topografię układu rozrodczego samca i samicy, np. na rysunkach, schematach, zdjęciach i materiale prosektoryjnym
    8. omawia wpływ układu dokrewnego i nerwowego na funkcjonowanie układu rozrodczego samca i samicy
    9. przedstawia na schematach wpływ hormonów na dojrzałość hodowlaną i rozpłodową samca i samicy
    10. opisuje przebieg cyklów płciowych u krowy, owcy, kozy, klaczy, suki, kotki
    11. opisuje oogenezę i spermatogenezę oraz budowę komórki jajowej i plemnika
    12. opisuje przebieg zapłodnienia,
    13. wymienia etapy rozwoju zarodka i płodu krowy, klaczy, suki
    14. przedstawia budowę i funkcję błon płodowych
    15. omawia wpływ czynników środowiskowych na przebieg ciąży
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. stosuje terminologię z zakresu rozrodu zwierząt gospodarskich i domowych
    2. podaje parametry rozrodu zwierząt gospodarskich i domowych
    3. dobiera zwierzęta gospodarskie, takie jak: bydło, konie, świnie, do kojarzeń i krzyżowań zgodnie z kryteriami doboru
    4. omawia zasady przygotowania zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, do okresu rozpłodowego
    5. planuje terminy pokryć i porodów u samic zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    6. planuje termin zasuszenia i porodu na podstawie terminu krycia lub sztucznego unasienniania oraz przeprowadzonej obserwacji zwierząt gospodarskich i domowych
    7. planuje terminy krycia lub sztucznego unasienniania samic zwierząt gospodarskich, takich jak: krowy, klacze i lochy, oraz samic zwierząt domowych, takich jak: suki, kotki, na podstawie norm, przebiegu porodu i stanu zdrowia
  • Kryteria weryfikacji (9)
    1. wyjaśnia podstawowe pojęcia z zakresu hodowli zwierząt gospodarskich
    2. wymienia zadania instytucji odpowiedzialnych za prowadzenie hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich
    3. opisuje cele i etapy pracy hodowlanej zwierząt gospodarskich
    4. wyjaśnia wpływ czynników środowiskowych na postęp hodowlany zwierząt gospodarskich
    5. opisuje wartość hodowlaną i użytkową zwierząt gospodarskich, metody osiągania celu hodowlanego i zakres oceny wartości użytkowej zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, bydło, konie
    6. wyjaśnia sposób prowadzenia oceny genetycznej bydła
    7. omawia sposób wyboru samców na reproduktorów i samic na matki
    8. planuje i prowadzi rozród zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, świnie, owce, kozy, kury, konie, na podstawie informacji zawartych w dokumentach hodowlanych, np. świadectwach zootechnicznych
    9. wskazuje czynności wykonywane podczas hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty, na podstawie przepisów prawa
  • Kryteria weryfikacji (7)
    1. definiuje i oblicza wskaźniki określające płodność i plenność zwierząt gospodarskich
    2. wskazuje przyczyny obniżonej płodności, niepłodności u samic i samców
    3. ocenia płodność samca i samicy na podstawie wskaźników i wyników badań
    4. ocenia przydatność zwierząt do rozrodu
    5. wymienia objawy patologiczne mające wpływ na obniżoną płodność, jałowość lub niepłodność samic
    6. wymienia objawy patologiczne decydujące o nieprzydatności samca do rozpłodu
    7. omawia sposoby skutecznego zapobiegania niepłodności samic i samców
  • Kryteria weryfikacji (12)
    1. wskazuje sposoby i metody zwiększania płodności i plenności zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych
    2. opisuje metody i techniki wywoływania rui u samic zwierząt gospodarskich
    3. omawia kryteria wyboru samców zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty do krycia naturalnego
    4. rozpoznaje charakterystyczne objawy rui u samic zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty,
    5. rozpoznaje charakterystyczne objawy popędu płciowego u samców zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty,
    6. wskazuje optymalny termin krycia na podstawie zaobserwowanych objawów rui
    7. opisuje metody krycia naturalnego zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty,
    8. opisuje przebieg aktu krycia u zwierząt gospodarskich, takich jak: świnie, owce, kozy, bydło, konie, kury, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty,
    9. przedstawia wymagania weterynaryjne dla punktu kopulacyjnego dla koni, określone w przepisach dotyczących organizacji hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich
    10. wypełnia, zgodnie z przepisami dotyczącymi hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich, świadectwa pokryć samic zwierząt
    11. wymienia zasady przechowywania i obiegu dokumentów, świadectw pokryć samic zwierząt gospodarskich i zwierząt domowych
    12. opisuje choroby zwierząt przenoszone drogą płciową, np. brucelozę bydła, wirusowe zapalenie tętnic u koni, zakaźne zapalenie macicy u klaczy (CEM), chorobę rzęsistkową bydła, wirusową biegunkę bydła (BVD), zakaźne zapalenie nosa i tchawicy bydła, otręt bydła (IBR/IPV), chlamydiozę, toksoplazmozę
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. omawia przykłady zastosowania metod biotechnologii w rozrodzie zwierząt gospodarskich i domowych
    2. opisuje metody regulacji płci zwierząt gospodarskich i domowych
    3. wyjaśnia mechanizm pozaustrojowej produkcji zarodków
    4. omawia etapy przebiegu transferu zarodków u bydła
    5. omawia proces kriokonserwacji gamet i zarodków
  • Kryteria weryfikacji (13)
    1. omawia wpływ utrzymania i użytkowania samców na jakość nasienia
    2. opisuje zasady, metody i techniki pobierania nasienia od knura, tryka, buhaja, ogiera, psa, kocura, koguta
    3. opisuje procedury postępowania z pobranym nasieniem
    4. omawia zasady wykorzystania nasienia zwierząt gospodarskich oraz jego przechowywania i wprowadzania do obrotu, na podstawie przepisów dotyczących hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich
    5. dobiera nasienie buhaja i knura do planowanego zabiegu sztucznego unasienniania
    6. dobiera dawcę nasienia na podstawie świadectw zootechnicznych, katalogów buhajów i knurów
    7. stosuje karty kontroli weterynaryjnej dotyczącej przechowywania i transportu nasienia buhaja i knura na podstawie przepisów weterynaryjnych
    8. przeprowadza z posiadaczem samic bydła i świń wywiad inseminacyjny, zgodnie z przepisami dotyczącymi hodowli i rozrodu zwierząt gospodarskich
    9. określa termin unasienniania krowy i lochy, na podstawie danych z wywiadu inseminacyjnego, objawów rujowych
    10. rozróżnia sprzęt, narzędzia i materiały stosowane w unasiennianiu krowy i lochy
    11. dobiera sprzęt i materiały niezbędne do wykonania zabiegu unasienniania krowy i lochy
    12. wykonuje na fantomie zabieg unasienniania krowy i lochy zgodnie techniką inseminacyjną
    13. prowadzi i archiwizuje dokumentację związaną z wykonywaniem zabiegów unasienniania krowy i lochy
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wskazuje najczęstsze przyczyny nieprawidłowego rozwoju zarodka i płodu, poronień oraz przedwczesnych porodów u zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, konie, świnie, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    2. opisuje sposoby zapobiegania poronieniom i przedwczesnym porodom
    3. omawia zasady postępowania w przypadku poronienia u zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, konie, świnie, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
    4. wskazuje przeszkody porodowe ze strony matki i płodu
    5. rozpoznaje i opisuje prawidłowe i nieprawidłowe ułożenia, położenia i postawy płodów u samic zwierząt gospodarskich, takich jak: bydło, konie, świnie, oraz zwierząt domowych, takich jak: psy, koty
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. opisuje objawy fizjologiczne ciąży i porodu u samic zwierząt gospodarskich i zwierząt domowych
    2. rozpoznaje ciążę u zwierząt gospodarskich i domowych metodami manualnymi i za pomocą urządzeń diagnostycznych
    3. omawia zasady opieki nad ciężarną samicą zwierząt gospodarskich, taką jak: krowa, klacz, locha, oraz zwierząt domowych, taką jak: suka, kotka
    4. określa typy porodu na podstawie jego przebiegu
    5. dobiera sprzęt, narzędzia i środki niezbędne do udzielanej pomocy bezkrwawej
    6. wykonuje czynności pomocnicze weterynaryjne podczas zabiegów położniczych i zabiegów krwawych u różnych gatunków zwierząt
    7. opisuje zasady udzielania pierwszej pomocy nowonarodzonym zwierzętom gospodarskim i domowym
    8. opisuje schorzenia samic w okresie okołoporodowym oraz schorzenia noworodków u różnych gatunków zwierząt

# ROL.11.5. Język obcy zawodowy

  • Kryteria weryfikacji (1)
    1. rozpoznaje oraz stosuje środki językowe umożliwiające realizację czynności zawodowych w zakresie:
      1. czynności wykonywanych na stanowisku pracy, w tym związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy
      2. narzędzi, maszyn, urządzeń i materiałów koniecznych do realizacji czynności zawodowych
      3. procesów i procedur związanych z realizacją zadań zawodowych
      4. formularzy, specyfikacji oraz innych dokumentów związanych z wykonywaniem zadań zawodowych
      5. świadczonych usług, w tym obsługi klienta
    1. ze stanowiskiem pracy i jego wyposażeniem
    2. z głównymi technologiami stosowanymi w danym zawodzie
    3. z dokumentacją związaną z danym zawodem
    4. z usługami świadczonymi w danym zawodzie
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa główną myśl wypowiedzi lub tekstu lub fragmentu wypowiedzi lub tekstu
    2. znajduje w wypowiedzi lub tekście określone informacje
    3. rozpoznaje związki między poszczególnymi częściami tekstu
    4. układa informacje w określonym porządku
    1. rozumie proste wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. rozmowy, wiadomości, komunikaty, instrukcje lub filmy instruktażowe, prezentacje), artykułowane wyraźnie, w standardowej odmianie języka
    2. rozumie proste wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. napisy, broszury, instrukcje obsługi, przewodniki, dokumentację zawodową)
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje przedmioty, działania i zjawiska związane z czynnościami zawodowymi
    2. przedstawia sposób postępowania w różnych sytuacjach zawodowych (np. udziela instrukcji, wskazówek, określa zasady)
    3. wyraża i uzasadnia swoje stanowisko
    4. stosuje zasady konstruowania tekstów o różnym charakterze
    5. stosuje formalny lub nieformalny styl wypowiedzi adekwatnie do sytuacji
    1. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi ustne dotyczące czynności zawodowych (np. polecenie, komunikat, instrukcję)
    2. tworzy krótkie, proste, spójne i logiczne wypowiedzi pisemne dotyczące czynności zawodowych (np. komunikat, e-mail, instrukcję, wiadomość, CV, list motywacyjny, dokument związany z wykonywanym zawodem – według wzoru)
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. rozpoczyna, prowadzi i kończy rozmowę
    2. uzyskuje i przekazuje informacje i wyjaśnienia
    3. wyraża swoje opinie i uzasadnia je, pyta o opinie, zgadza się lub nie zgadza z opiniami innych osób
    4. prowadzi proste negocjacje związane z czynnościami zawodowymi
    5. stosuje zwroty i formy grzecznościowe
    6. dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji
    1. reaguje ustnie (np. podczas rozmowy z innym pracownikiem, klientem, kontrahentem, w tym podczas rozmowy telefonicznej) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
    2. reaguje w formie prostego tekstu pisanego (np. wiadomość, formularz, e-mail, dokument związany z wykonywanym zawodem) w typowych sytuacjach związanych z wykonywaniem czynności zawodowych
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje zawarte w materiałach wizualnych (np. wykresach, symbolach, piktogramach, schematach) oraz audiowizualnych (np. filmach instruktażowych)
    2. przekazuje w języku polskim informacje sformułowane w języku obcym nowożytnym
    3. przekazuje w języku obcym nowożytnym informacje sformułowane w języku polskim lub tym języku obcym nowożytnym
    4. przedstawia publicznie w języku obcym nowożytnym wcześniej opracowany materiał, np. prezentację
  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. korzysta ze słownika dwujęzycznego i jednojęzycznego
    2. współdziała z innymi osobami, realizując zadania językowe
    3. korzysta z tekstów w języku obcym, również za pomocą technologii informacyjno-komunikacyjnych
    4. identyfikuje słowa klucze, internacjonalizmy
    5. wykorzystuje kontekst (tam, gdzie to możliwe), aby w przybliżeniu określić znaczenie słowa
    6. upraszcza (jeżeli to konieczne) wypowiedź, zastępuje nieznane słowa innymi, wykorzystuje opis, środki niewerbalne
    1. wykorzystuje techniki samodzielnej pracy nad językiem obcym nowożytnym
    2. współdziała w grupie
    3. korzysta ze źródeł informacji w języku obcym nowożytnym
    4. stosuje strategie komunikacyjne i kompensacyjne

# ROL.11.6. Kompetencje personalne i społeczne

  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. wyjaśnia, czym jest zasada (norma, reguła) moralna i podaje przykłady zasad (norm, reguł) moralnych
    2. rozróżnia etyczne i nieetyczne zachowania w zawodzie
    3. stosuje zasady kultury osobistej i ogólnie przyjęte normy zachowania w swoim środowisku
    4. interpretuje odpowiedzialność w stosunku do zwierzęcia i jego właściciela oraz w stosunku do społeczeństwa i środowiska
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. określa możliwości wykorzystania własnej kreatywności w wykonywaniu zadań zawodowych
    2. opisuje proces wprowadzania zmiany
    3. działa w sytuacji zmiany (np. warunków pracy, stanu zwierzęcia, metod i technik wykonywania czynności, sprzętu, materiałów, środków stosowanych w realizacji zadań zawodowych, czynników pozazawodowych)
    4. przedstawia sposoby rozwiązywania konfliktów oraz analizuje ich zalety i wady
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. wskazuje najczęstsze przyczyny sytuacji stresowych w pracy w zawodzie
    2. omawia czynniki stresogenne
    3. opisuje konsekwencje długotrwałego pozostawania pod wpływem stresu
    4. określa najczęściej stosowane techniki radzenia sobie ze stresem i obniżania jego poziomu
    5. opisuje różne formy zachowań asertywnych w radzeniu sobie ze stresem
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje umiejętności i kompetencje zawodowe
    2. uzasadnia znaczenie kształcenia ustawicznego, aktualizowania wiedzy i umiejętności zawodowych
    3. planuje ścieżkę własnego rozwoju na podstawie analizy własnych kompetencji i umiejętności zawodowych
    4. dobiera formy doskonalenia zawodowego do swoich potrzeb i możliwości
    5. uzasadnia konieczność maksymalnego wykorzystania umiejętności zawodowych w celu podwyższania jakości opieki weterynaryjnej, dobrostanu zwierząt i zdrowia publicznego
  • Kryteria weryfikacji (4)
    1. przestrzega zasad bezpieczeństwa podczas przetwarzania i przesyłania danych osobowych
    2. przechowuje dane osobowe klientów zgodnie z przepisami prawa
    3. przedstawia konsekwencje wynikające z naruszenia tajemnicy związanej z wykonywanym zawodem i miejscem pracy
    4. omawia znaczenie przestrzegania zasady zaufania i poszanowania prywatności w wykonywaniu zadań zawodowych
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. opisuje ogólne zasady komunikacji interpersonalnej
    2. właściwie interpretuje mowę ciała w komunikacji
    3. stosuje aktywne metody słuchania
    4. udziela odpowiedzi językiem zrozumiałym, odpowiednim do sytuacji
    5. współpracuje z przedstawicielami innych zawodów w zakresie ochrony zdrowia publicznego

# ROL.11.7. Organizacja pracy małych zespołów

  • Kryteria weryfikacji (6)
    1. omawia metody i techniki pracy w grupie najskuteczniejsze w pracy w zawodzie
    2. uzasadnia celowość planowania pracy zespołu wykonującego przydzielone zadania w zawodzie
    3. planuje wykonanie zadania zgodnie z dokonaną oceną możliwości finansowych i w określonym czasie
    4. wyznacza jasno określone cele pracy zespołu w zależności od rodzaju wykonywanej pracy zespołowej
    5. analizuje kompetencje poszczególnych członków zespołu do wykonania zadania
    6. dobiera członków do zespołu zgodnie z ich kompetencjami
  • Kryteria weryfikacji (8)
    1. przedstawia strategie kierowania zespołem
    2. wskazuje cechy skutecznego menedżera i lidera grupy
    3. opisuje zakres obowiązków kierownika zespołu realizującego przydzielone zadanie
    4. wyznacza kolejne etapy pracy zespołu wykonującego przydzielone zadanie
    5. kieruje pracą zespołu z uwzględnieniem indywidualności jednostki i grupy
    6. ocenia przebieg wykonywanego zadania, wyciąga wnioski i dokonuje zmian w jego przebiegu
    7. motywuje członków zespołu do efektywnego wykonywania przydzielonych zadań
    8. przewiduje konsekwencje podejmowanych decyzji w kierowaniu pracą zespołu
  • Kryteria weryfikacji (5)
    1. podaje przykłady wpływu postępu technicznego na doskonalenie jakości pracy w zawodzie
    2. wyszukuje informacje na temat stosowanych rozwiązań technicznych i organizacyjnych poprawiających warunki i jakość pracy
    3. wskazuje argumenty za wykorzystaniem i przeciw wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań technicznych i organizacyjnych w wykonywanej pracy
    4. podaje przykłady wpływu właściwej i niewłaściwej organizacji pracy zespołu na osiągane efekty
    5. planuje wyposażenie stanowiska pracy w nowoczesne rozwiązania techniczne (sprzęt, narzędzia)
  • Kryteria weryfikacji (3)
    1. wymienia instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    2. wyszukuje informacje udostępniane przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa
    3. opisuje zakres usług oferowanych przez instytucje i organizacje działające na rzecz wsi i rolnictwa w kontekście możliwości ich wykorzystania

Skąd to bierzemy

Treść wymagań pochodzi z załącznika do rozporządzenia: Dz.U. 2019 poz. 991 (podstawy programowe kształcenia w zawodach: efekty kształcenia dla każdej kwalifikacji (10 nowelizacji, ostatnia Dz.U. 2026 poz. 1009)). Ta kwalifikacja zajmuje strony Dziennika Ustaw 3382-3395 (numeracja stron wydania, nie pliku PDF). Oficjalny PDF z Dziennika Ustaw. Przeniosła je maszyna, a zgodność każdego wymagania z tekstem PDF sprawdzaliśmy automatycznie. Dnia 10.11.2026 zestawienie było aktualne.

Co jest nasze: podział na działy i poziomy, lista „umiem”, wyszukiwarka i plan nauki. Czego nie zmieniamy: brzmienia wymagań ani ich numeracji. Wiążący jest zawsze tekst w Dzienniku Ustaw. Zauważyłeś błąd? Napisz do nas.

Dlaczego ta podstawa dotyczy egzaminu zawodowego?

Inne kwalifikacje z branży ROL

ROL.01 Jeździectwo i trening koniROL.02 Eksploatacja pojazdów, maszyn, urządzeń i…ROL.03 Prowadzenie produkcji pszczelarskiejROL.04 Prowadzenie produkcji rolniczejROL.05 Organizacja i prowadzenie przedsiębiorstwa w…ROL.06 Organizacja chowu i hodowli koniROL.07 Szkolenie i użytkowanie koniROL.08 Eksploatacja systemów mechatronicznych w…ROL.09 Organizacja i nadzorowanie produkcji…ROL.10 Organizacja i nadzorowanie produkcji rolniczejROL.12 Wykonywanie weterynaryjnych czynności…